وَ مَنْ أَحْسَنُ دينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ
إِبْراهيمَ حَنيفًا وَ اتَّخَذَ اللّهُ إِبْراهيمَ خَليلاً «125» وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ
ما فِي اْلأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحيطًا «126».
ترجمه آيه 125 الى 126 سوره نساء:
«بهترين دينها»
دين چه كسى نيكوتر از دين آن انسانى است كه خودش را تسليم خدا كرده
باشد و او نيكوكار باشد و از ملّت پاك ابراهيم تبعيّت كرده باشد؟ و خدا ابراهيم را
براى خود خليل و دوست گرفته است. (125)
و آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، مال خدا است و خدا بر هر چيزى
احاطه دارد. (126)
تدبّر ما:
تنها كسانى مىتوانند پيرو و تابع حضرت ابراهيم علیه السلام باشند كه اهل تزكيه نفس و
در صراط مستقيم باشند، خداى تعالى چنين اشخاصى را به تبع حضرت ابراهيم علیه السلام
خليل و دوست خود مىداند.
كسانى كه تمايل دارند و سعى مىكنند براى خداى تعالى دوست و خليل باشند
بايد بر حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و آل او زياد صلوات بفرستند، چرا كه علّت اين كه خداى
تعالى حضرت ابراهيم علیه السلام را خليل خود قرار داد اين بود كه ايشان بر حضرت
محمّد صلی الله علیه و آله و آل ايشان زياد صلوات مىفرستادند.[1]
حكايت:
خداى تعالى براى حضرت ابراهيم علیه السلام سنگ ريزه و ماسه را تبديل به آرد نمود،
جريان اين است كه آن حضرت در مصر دوستى داشت، زمانى كه قحطى و خشكسالى
شده بود، ايشان تصميم گرفتند نزد دوست خود رفته و مقدارى گندم از او قرض
بگيرند، امّا متأسفانه وقتى حضرت ابراهيم علیه السلام به مصر رسيدند دوست قديمى خود را
نديدند.
لذا ناراحت و مكدّر شدند و مأيوسانه به طرف ديار خويش برگشتند، در راه كيسه
هائى را كه براى گندم برده بود از شن و ماسه پر كرد و به منزلش برگشت.
دليل كار ايشان اين بود كه از اهل و عيالش خجالت مىكشيد كه دست خالى به
نزدشان برگردد.
وقتى به منزل رسيد بار را از دوش الاغش پياده كرد، ولى از ساره خجالت مىكشيد
كه چيزى بگويد، لذا يكسره داخل اتاق خويش رفت.
به خواست خدا سريع خوابش برد، عيالش درب كيسهها را گشود و بهترين آردها
را مشاهده كرد، مقدارى از آن آردها را برداشت و نان تهيّه نمود و براى حضرت
ابراهيم علیه السلام آورد، حضرت ابراهيم علیه السلام به ساره فرمودند: اين نان را از كجا تهيّه
نمودى؟
ساره عرض كرد: از آن آردهائى كه از نزد دوست مصرى خود آوردى.
حضرت ابراهيم علیه السلام فرمودند: آن از جانب دوستم مىباشد، امّا نه دوست
مصرىام، بلكه دوست حقيقىام كه خداى تعالى است. لذا امام صادق علیه السلام مىفرمايند:
از اين جهت به او لقب خليل و مقام خلّت عطا گرديد.[2]
از جريان فوق برداشت مىشود:
1- اگر كسى در صراط مستقيم حركت كند خداى تعالى هيچ گاه او را تنها نخواهد
گذاشت و حتّى شن و ماسه بيابان را برايش تبديل به آرد مىكند تا درمانده نشود.
2- درست است در دنيا خواست خداى تعالى بر اين است كه همه كارها به
صورت طبيعى و عارى از معجزه پيش برود، امّا اگر خود خداى تعالى صلاح بداند
براى بعضى از دوستان و اوليائش برنامه را عوض مىكند و به صورت كرامات و
معجزات آنها را حتّى در جنبههاى مادّى يارى مىنمايد.
3- كرامت يعنى؛ خداى تعالى شخصى را در چشم ديگران بزرگ و عزيز مىكند،
و گاهى مواقع ممكن است خداى تعالى به شخصى كراماتى عنايت كند كه حتّى خود
آن شخص از آن كرامات بىاطّلاع باشد، امّا خداى تعالى به اين وسيله او را در چشم
ديگران عزيز و بزرگ مىكند، مثل همين جريان حضرت ابراهيم علیه السلام كه از تبديل شن و
ماسهها به آرد بىاطّلاع است.
كسانى كه مىخواهند به مقام دوستى با خداى تعالى برسند و با او مأنوس و مألوف
شوند بايد بدانند انجام چند عمل در رسيدن به اين مهم بسيار اهمّيّت دارد:
1- سخاوتمند و اهل اطعام طعام باشند؛ يعنى زياد ديگران را به خوردن غذا
دعوت كنند، در بعضى روايات آمده: حضرت ابراهيم علیه السلام هيچ گاه تنها و بدون ميهمان
سر سفره ننشستند و هميشه ميهمان داشتند.
2- به انجام دادن نوافل مخصوصاً نماز شب بسيار اهمّيّت بدهند و خود را به انجام
اين عمل مقيّد كنند، حضرت ابراهيم علیه السلام در نيمههاى شب زمانى كه همه مردم خواب
بودند از رختخواب جدا مىشد و مشغول تهجّد و عبادت خداى تعالى مىگرديد.[3]
3- هيچ گاه هيچ كس را از خود نرانده و براى برآورده كردن حوائج و نيازهاى
ديگران مخصوصاً خواهران و برادران دينى خود ارزش قائل باشند و در اين راه جدّاً
بكوشند.
4- هيچ گاه تحت هيچ شرايطى از هيچ كس غير از خداى تعالى درخواستى نكنند،
حضرت ابراهيم علیه السلام حتّى زمانى كه جبرئيل آمده بود از آتش نمرود نجاتش دهد
فرمودند: من غير از خدا از هيچ كس ديگر كمك نمىخواهم.[4]
5- براى صلوات بر محمّد و آل محمّد ارزش قائل باشند و زياد اين ذكر را
بگويند.[5]
بايد خداى تعالى را به گونهاى عبادت كنيم كه گويا او را مىبينيم و اگر كسى خدا را
نبيند بداند و يقين داشته باشد كه خداى تعالى ما را مىبيند،[6] حضرت على ابن ابى
طالب علیهم السلام فرمودند: من خدائى را كه نبينم پرستش نمىكنم.
هر چيزى كه ما بخواهيم در نزد خداى تعالى است، يعنى هيچ چيزى نيست كه ما
به آن احتياج و علاقه داشته باشيم و خداى تعالى نستجير باللّه نتواند به ما عطا كند، پس
چقدر خوشبخت است كسى كه بتواند با چنين خدائى دوست و مألوف و مأنوس شود.
[1] – عَنْ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْحَسَنِى قَالَ سَمِعْتُ عَلِى بْنَ مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِىعلیه السلام يقُولُ إِنَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِبْرَاهِيمَ
خَلِيلًا لِكَثْرَةِ صَلَاتِهِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيهِمْ وسائلالشيعة جلد: 7 صفحه: 194.
[2] – عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍعلیه السلام أَنَّ إِبْرَاهِيمَعلیه السلام هُوَ أَوَّلُ مَنْ حُوِّلَ لَهُ الرَّمْلُ دَقِيقاً وَ ذَلِكَ أَنَّهُ قَصَدَ صَدِيقاً لَهُ بِمِصْرَ
فِى قَرْضِ طَعَامٍ فَلَمْ يجِدْهُ فِى مَنْزِلِهِ فَكَرِهَ أَنْ يرْجِعَ بِالْحِمَارِ خَالِياً فَمَلَأَ جِرَابَهُ رَمْلًا فَلَمَّا دَخَلَ مَنْزِلَهُ خَلَّى بَينَ الْحِمَارِ وَ بَينَ سَارَةَ اسْتِحْياءً مِنْهَا وَ دَخَلَ الْبَيتَ وَ نَامَ فَفَتَحَتْ سَارَةُ عَنْ دَقِيقٍ أَجْوَدَ مَا يكُونُ فَخَبَزَتْ وَ قَدَّمَتْ إِلَيهِ طَعَاماً طَيباً فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِنْ أَينَ لَكِ هَذَا فَقَالَتْ مِنَ الدَّقِيقِ الَّذِى حَمَلْتَهُ مِنْ عِنْدِ خَلِيلِكَ الْمِصْرِى فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ خَلِيلِى وَ لَيسَ بِمِصْرِى فَلِذَلِكَ أُعْطِى الْخَلَّةَ فَشَكَرَ لِلَّهِ وَ حَمِدَهُ وَ أَكَلَ بحارالأنوار جلد: 12 صفحه:6.
[3] – عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِى قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِصلی الله علیه و آلهيقُولُ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا إِلَّا لِإِطْعَامِهِ
الطَّعَامَ وَ الصَّلَاةِ بِاللَّيلِ وَ النَّاسُ نِيامٌ وسائلالشيعة جلد: 8 صفحه: 156.
عَنِ ابْنِ أَبِى عُمَيرٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام لِمَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا قَالَ لِكَثْرَةِ سُجُودِهِ عَلَى الْأَرْضِ (وسائلالشيعة جلد: 7 صفحه: 10).
[4] – عَنْ أَبِى الْحَسَنِ الرِّضَاعلیه السلام عَنْ آبَائِهِعلیهم السلام أَنَّهُ قَالَ إِنَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا لِأَنَّهُ لَمْ يرُدَّ أَحَداً وَ لَمْ يسْأَلْأَحَداً قَطُّ غَيرَ اللَّهِ تَعَالَى وسائلالشيعة جلد: 9 صفحه: 441.
[5] – عَنْ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْحَسَنِى قَالَ سَمِعْتُ عَلِى بْنَ مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِىعلیه السلام يقُولُ إِنَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِبْرَاهِيمَ
خَلِيلًا لِكَثْرَةِ صَلَوَاتِهِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيهِ وَ آلِهِ بحارالأنوار جلد: 12 صفحه: 4.
[6] – النَّبِىصلی الله علیه و آله الْإِحْسَانُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يرَاكَ بحارالأنوار جلد: 67 صفحه: 196.