إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَ إِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذى يَنْصُرُكُمْ
مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤِنُونَ «» وَ ما كانَ لِنَبِيِّ أَنْ يَغُلَّ وَ
مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ ثُمَّ تُوَفّي كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا
يُظْلَمُونَ «» أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللّهِ وَ مَأْواهُ
جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ «» هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللّهِ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِما
يَعْمَلُونَ«»
ترجمه آيه 160 الى 163 سوره آل عمران:
«يارى خدا»
اگر خدا شما را يارى كند، هيچ كس بر شما غلبه نخواهد كرد و اگر از كمك به
شما دست بردارد، كيست كه بعد از او شما را يارى كند؟ و مؤنين بايد بر خدا توكّل
كنند. (160)
و اين چنين نبوده است كه براى پيغمبرى جايز باشد كه خيانت كند و كسى كه
خيانت كند، با همان خيانت روز قيامت حاضر مىشود، سپس كاملاً جزاى هر كسى
به آنچه كرده داده مىشود و به آنها ظلم نمىشود. (161)
آيا كسى كه دنبال رضوان خدا مىرود، مثل كسى است كه سخط و غضب خدا
را به دست آورده و جايگاهش در روز قيامت جهنّم است؟ و اين بد مسيرى و بد
پايان كارى است. (162)
آنها درجات و مقاماتى در نزد خدا دارند و خدا به آنچه مىكنند بينا
است.(163)
تدبّر ما:
مؤنين بايد تمام سعى و كوشش خود را بكنند تا يارى و نصرت خداى تعالى
را به دست آورند چرا كه يارى او باعث مىشود تا انسان نياز به هيچ احدى پيدا
نكند، چنان چه يارى او نباشد اگر تمام ماسوى اللّه دست به دست هم بدهند
نمىتوانند كوچكترين سودى براى انسان داشته باشند.
شأن نزول:
در جنگ بدر پارچه مخملى ابريشمى گم شد، بعضى از اصحاب اين نسبت را
به پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله دادند و گفتند: پيامبر اين چادر را برداشته، خداى تعالى براى
برائت ذمّه پيامبر آيه «وَ مَا كاَنَ لِنَبى أَن يَغُلَّ» را نازل نمود.[1]
از جريان فوق استفاده مىشود:
1- از كوزه همان برون تراود كه در اوست، سخنان افراد نتيجه و حاصل اعتقاد
درونى آنها است، اين گفته نشان از نداشتن ايمان و اعتقاد قلبى آنها نسبت به
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بود.
2- هيچ كس از شرِّ زبان و بىتقوائى مردم اهل هواى نفس راحت نبوده حتى
انبياء و حجج الهى،[2] مردم اهل هواى نفس، علماء و بزرگان دين را دائماً به مسائل
مختلف،[3] و معمولاً آنها را به رياست طلبى و دنيا دوستى متّهم مىكنند.[4]
3- مؤنين بايد سعى كنند اعتقادات قلبى خويش را تصحيح كنند و نسبت به
علماء و بزرگان دين نظر بد نداشته و با ادب با آنها برخورد و صحبت نمايند و در
مقابل آنها ادب حضور داشته باشند.
4- مؤنين بايد خدا را در همه كارها منظور كرده و توكّلشان فقط به خداى
تعالى باشد و بدانند هر كجا متّهم شدند خداى تعالى به كمك آنها مىآيد و از آنها
دفاع مىنمايد، غير از اين قضيّه جريانات زياد ديگرى هست كه قضيه متّهم كردن
حضرت يوسف به بىعفّتى آن هم با زن عزيز مصر و صحبت كردن طفل شيرخوار به
اذن خدا يكى از آن قضايا است.
مؤنين بايد به تبعيّت از خداى تعالى از حريم افراد بىگناه مخصوصاً اولياء
الهى دفاع نمايند، نمونه بارز اين مثال وجود شريفه مخدَّره عالم امكان حضرت
فاطمه زهراء عليهاالسلام در دفاع از حريم وليّ و امام زمانش حضرت علي بن ابيطالب علیهم السلام
بود.
خيانت يك صفت رذيله است و باعث تاريكى روح انسان در دنيا و آخرت
خواهد شد، انسان هيچ گاه نبايد به هيچ كسى خيانت كند و همچنين نبايد ديگران
را بدون علم متّهم به خيانت كند.
تمام رضوان و نعمات خداى تعالى در قبول ولايت اهل بيت عصمت و
طهارت علیهم السلام است و مؤنين به واسطه دوستى با آنها و تحت ولايت آنها بودن به
طرف خداى تعالى مىروند و كسانى كه ولايت اولياء خدا را قبول نكنند همان
كسانىاند كه خداى تعالى در وصفشان مىفرمايد: «كَمَن بَاءَ بِسَخَطٍ مِّنَ اللَّهِ وَ مَأْوَئهُ
جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ المْصِير».[5]
مسلمانانى كه تحت ولايت اولياء خدا نمىروند بدانند بدترين مسير را براى
خود انتخاب كرده و اوّل و پايان اين مسير، عذاب و آتش جهنّم و دورى از رحمت
خداى تعالى است.
ايمان، كفر، شرك، نفاق و ساير عناوين ديگر همه داراى مراتب و مراحلى
هستند و منسوبين به آنها هم داراى مقام و رتبهاى مى باشند؛ مثلاً همانگونه كه
مؤنين داراى رتبههايى هستند، منافقين و مشركين نيز مراتبى دارند.
[1] ـ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ علیه السلام أَ لَمْ يَنْسُبُوهُ يَوْمَ بَدْرٍ إِلَى أَنَّهُ أَخَذَ لِنَفْسِهِ مِنَ الْمَغْنَمِ قَطِيفَةً
حَمْرَاءَ حَتَّى أَظْهَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى الْقَطِيفَةِ وَ بَرَّأَ نَبِيَّهُ صلی الله علیه و آله مِنَ الْخِيَانَةِ وَ أَنْزَلَ بِذَلِكَ فِى كِتَابِهِ «وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ». بحارالأنوار جلد: 67 صفحه: 3.
[2] ـ قَالَ عَلْقَمَةُ فَقُلْتُ لِلصَّادِقِ علیه السلام يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ يَنْسُبُونَنَا إِلَى عَظَائِمِ الْأُمُورِ وَ قَدْ ضَاقَتْ بِذَلِكَ صُدُورُنَا فَقَالَ علیه السلام يَا عَلْقَمَةُ إِنَّ رِضَا النَّاسِ لَا يُمْلَكُ وَ أَلْسِنَتَهُمْ لَا تُضْبَطُ وَ كَيْفَ تَسْلَمُونَ مِمَّا لَمْ يَسْلَمْ مِنْهُ أَنْبِيَاءُ اللَّهِ وَ رُسُلُهُ وَ حُجَجُ اللَّهِ علیهم السلام بحارالأنوار جلد: 67 صفحه: 3.
[3] ـ أَ لَمْ يَنْسُبُوا يُوسُفَ علیه السلام إِلَى أَنَّهُ هَمَّ بِالزِّنَا أَ لَمْ يَنْسُبُوا أَيُّوبَ علیه السلام إِلَى أَنَّهُ ابْتُلِيَ بِذُنُوبِهِ أَ لَمْ يَنْسُبُوا دَاوُدَ علیه السلامإِلَى
أَنَّهُ تَبِعَ الطَّيْرَ حَتَّى نَظَرَ إِلَى امْرَأَةِ أُورِيَا فَهَوَاهَا وَ أَنَّهُ قَدَّمَ زَوْجَهَا أَمَامَ التَّابُوتِ حَتَّى قُتِلَ ثُمَّ تَزَوَّجَ بِهَا أَ لَمْ يَنْسُبُوا مُوسَى علیه السلام إِلَى أَنَّهُ عِنِّينٌ وَ آذَوْهُ حَتَّى بَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهاً أَ لَمْ يَنْسُبُوا جَمِيعَ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ إِلَى أَنَّهُمْ سَحَرَةٌ طَلَبَةُ الدُّنْيَا أَ لَمْ يَنْسُبُوا مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ علیه السلام إِلَى أَنَّهَا حَمَلَتْ بِعِيسَى مِنْ رَجُلٍ نَجَّارٍ اسْمُهُ يُوسُفُ أَ لَمْ يَنْسُبُوا نَبِيَّنَا مُحَمَّداً صلی الله علیه و آله إِلَى أَنَّهُ شَاعِرٌ مَجْنُونٌ أَ لَمْ يَنْسُبُوهُ إِلَى أَنَّهُ هَوَى امْرَأَةَ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ فَلَمْ يَزَلْ بِهَا حَتَّى اسْتَخْلَصَهَا لِنَفْسِهِ بحارالأنوار جلد: 67 صفحه: 3.
[4] ـ أَ لَمْ يَنْسُبُوا جَمِيعَ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ إِلَى أَنَّهُمْ سَحَرَةٌ طَلَبَةُ الدُّنْيَا بحارالأنوار جلد: 67 صفحه: 3.
[5] ـ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ «أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ
وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ» فَقَالَ هُمْ الْأَئِمَّةُ وَ اللَّهِ يَا عَمَّارُ دَرَجاتٌ لِلْمُؤِنِينَ عِنْدَ اللَّهِ وَ بِمُوَالَاتِهِمْ وَ بِمَعْرِفَتِهِمْ إِيَّانَا يُضَاعِفُ اللَّهُ لِلْمُؤِنِينَ حَسَنَاتِهِمْ وَ يَرْفَعُ لَهُمُ الدَّرَجَاتِ الْعُلَى وَ أَمَّا قَوْلُهُ يَا عَمَّارُ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ الْمَصِيرُ فَهُمْ وَ اللَّهِ الَّذِينَ جَحَدُوا حَقَّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ علیهم السلام وَ حَقَّ الْأَئِمَّةِ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ فَبَاءُوا لِذَلِكَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ بحارالأنوار جلد: 66 صفحه: 171.