يا أَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذى خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها
زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثيرًا وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذى تَسائَلُونَ بِهِ وَ
اْلأَرْحامَ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقيبًا «»
ترجمه آيه 1 سوره نساء:
«خلقت انسان»
اى مردم، از پروردگارتان كه شما را از يك انسان خلق كرد، بپرهيزيد. و از
جنس همان انسان همسرش را خلق فرمود و از آن دو نفر، مردان و زنان زيادى (در
زمين) منتشر ساخت و از خدائى كه وقتى از يكديگر چيزى مىخواهيد، نام او را
مىبريد و از قطع رحم بپرهيزيد. قطعاً خدا مراقب شما است. (1)
تدبّر ما:
با اين كه بعضى به دين اسلام مشرّف نشدهاند اما خداى تعالى به قدرى مهربان
است كه همه مردم اعم از مسلمان و غير مسلمان را مورد خطاب قرار داده و آنها را
به پيروى از خداى عالَم دعوت فرموده است.
مردم مسلمان بايد مواظب گفتهها و نوشتهها و مخصوصاً اعتقادات خويش
باشند، چه بسا يك اعتقاد و سخنى كه باعث جسارت و توهين به همه اولياء و انبياء
الهى مىشود، آنها بايد بدانند فرزندان حضرت آدم با يكديگر ازدواج نكردهاند،
بلكه خدايى كه حضرت آدم و حوا را ابتداءً خلق فرمود قدرت و توانائى اين كه
انسانهاى ديگرى هم ابتداءً خلق كند داشت و براى فرزندان حضرت آدم همسران
ديگرى خلق فرمود و آنها با يكديگر ازدواج نمودند.[1]
كسانى كه معتقدند فرزندان حضرت آدم خواهر و برادر با يكديگر ازدواج
كردهاند اعتقاد بسيار غلطى دارند و توهين به تمامى انبياء و اولياء و ائمه اطهار علیهم السلام
كردهاند، چرا كه در اين صورت همه مردم و پيامبران و ائمه اطهار علیهم السلام نستجير بالله
حرام زادهاند.[2]
امام صادق علیه السلام مىفرمايند: من حتى از بعضى حيوانات خبر دارم كه اگر اشتباهاً
با خواهر خود جمع شدند و بعد بر آنان معلوم شود كه با خواهر و يا مادرشان بوده،
آلت خود را با دندانشان زخم مىكنند به طورى كه بيهوش شده و هلاك مى
شوند،[3] و كسانى كه اين عقيده را دارند لعنت فرموده است.
بعضى كه مىخواهند اعتقاد غلط خود را توجيح كنند مىگويند: در آن موقع،
(مخصوصاً كه ضرورت بوده) حكم حرمت ازدواج خواهر و برادر نبوده است،
امام علیه السلام مىفرمايند: هميشه اين حكم بوده است، از دو هزار سال قبل از خلقت
حضرت آدم خداى تعالى حرمت ازدواج خواهر و برادر را براى همه صادر كرده
است.[4] لذا بهترين جواب همان جوابى است كه اهل بيت عصمت و
طهارت علیهم السلام دادهاند و بايد معتقد بود خدائى كه قادر بود حضرت آدم و حوا را ابتداءً
خلق كند، همان خدا قادر است انسانهاى ديگرى براى همسرى فرزندان آدم خلق
نمايد.[5]
مؤّف محترم كتاب حل مشكلات دينى در اين باره اين گونه آوردهاند:
به طور مختصر وقتى كه خداى تعالى به حضرت آدم فرزندانى داده انسان همه
فكرش به اين جا مىرود كه اينها چگونه با هم ازدواج مىكردند و چگونه نسل زياد
شد؟ اين طبيعى است و چنين فكرى خواهى نخواهى براى انسان پيش مىآيد. اين
مطلب را از ائمّه اطهار علیهم السلام سؤل كردند.
چون ما آن جا نبودهايم كه ببينيم چطورى شده، يك وقتى تحقيق كرديم سيزده
تا روايت دارد كه خداى تعالى دو دختر براى دو پسر حضرت آدم خلق كرد. البتّه
تعبيرات در روايات دارد كه يكى جنّيه و ديگرى مَلك بود. كه اگر هم جنيّه يا ملك
باشد غير مرئى بودنش مطرح نيست. منظور روحيّاتش يكى ملكوتى بوده و يكى
هم شايد مثلاً معمولى بوده، حال ما به روحيّات آن دو دختر كار نداريم، اجمالاً دو
دختر غير از نسل حضرت آدم خدا خلق كرده و به دو پسر حضرت آدم داده و بعد
هم پسر عموها و دختر عموها با هم ازدواج كردند و اين نسل به وجود آمده است.
اين مطلب مورد تأييد روايات است و روايات زيادى هم در اين باره داريم و حتّى در
يك روايت امام علیه السلام آنهائى را كه معتقدند كه خواهر و برادر را به هم دادند نفرين و
لعن مىكند.
بعد حضرت مىفرمايند: چطور مىشود نسل همه انبياء و همه اولياء خدا از
يك عمل حرام به وجود آمده باشد؟! چون به هر حال مسأله ازدواج خواهر و برادر
يك مسأله حرام فطرى است نه اين كه تنها حرام حكمى باشد.
گاهى مىشود كه يك چيزى را مىگويند: بر تو حرام است، امّا فطرت
نمىفهمد. ولى بعضى از احكام است كه فطرت انسان هم بد مىداند كه خواهر با
برادر ازدواج كند. به هر حال هر دو از يك وجودند. اين جريان در ميان حيوانات
هست. امّا در انسان نيست.
اين فطرت، اين حرمت فطرى كه خدا در ذات انسان گذاشته در همه زمانها
بوده و در اوّل خلقت هم بوده است. اين كه بعضى مىگويند: ضرورت ايجاب
مىكرده و برادر و خواهر را به هم دادند. ضرورت درباره خلقت پروردگار معنا
ندارد. يعنى خدا ديگر چارهاى نداشته جز اين كه حال خواهر و برادر على الحساب
با هم ازدواج كنند تا ببينيم چه مىشود و بعد تحريم آن را اعلام كنيم؟! نه، اين طور
نبوده است. علاج آن اين است كه همان طور كه خدا حضرت آدم را خلق كرد، حالا
خداى تعالى دو دختر را هم خلق بكند (كه نستجير باللّه خدا زحمتى هم برايش ندارد)
تا نسل بشر طبق روال صحيح خودش پيش برود، علاوه بر اين كه سيزده روايت هم
دارد كه مسأله همين طور بوده است. يكى دو تا روايت غير صحيح هم دارد كه خواهر و
برادر را به هم دادند كه سندش درست نيست.[6]
مردم مسلمان بايد به صله رحم بسيار اهمّيّت دهند و بدانند در روايات اهل
بيت عصمت و طهارت علیهم السلام براى انجام اين عمل بسيار مفيد تأكيد فراوانى شده
است.
[1] ـ روايتهاى مفصلى در كتب حديثى شيعه آمده است. من جمله حديث مفصلى در اين باره درمستدركالوسائل جلد: 14 صفحه: 361 و بحارالأنوار جلد: 11 صفحه: 226 آمده است.
[2] ـ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام تَعَالَى اللَّهُ عَنْ ذَلِكَ علوّاً كَبِيراً يَقُولُ مَنْ قَالَ هَذَا بِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ صَفْوَةَ خَلْقِهِ وَ
أَحِبَّاءَهُ وَ أَنْبِيَاءَهُ وَ رُسُلَهُ وَ الْمُؤِنِينَ وَ الْمُؤِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ مِنْ حَرَامٍ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنَ الْقُدْرَةِ مَا يَخْلُقُهُمْ مِنْ حَلَالٍ بحارالأنوار جلد: 11 صفحه: 223.
[3] ـ لَقَدْ تَبَيَّنَتْ أَنَّ بَعْضَ الْبَهَائِمِ تَنَكَّرَتْ لَهُ أُخْتُهُ فَلَمَّا نَزَا عليْهَا وَ نَزَلَ كُشِفَ لَهُ عَنْهَا فَلَمَّا علمَ أَنَّهَا أُخْتُهُ أَخْرَجَ
غُرْمُولَهُ ثُمَّ قَبَضَ عليْهِ بِأَسْنَانِهِ حَتَّى قَطَعَهُ فَخَرَّ مَيِّتاً وَ آخَرَ تَنَكَّرَتْ لَهُ أُمُّهُ فَفَعَلَ هَذَا بِعَيْنِهِ بحارالأنوار جلد: 11 صفحه: 223.
[4] ـ أَنْ خَلَقَ اللَّهُ مَا خَلَقَ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ أَبَداً ثُمَّ قَالَ وَيْحَ هَؤَاءِ أَيْنَ هُمْ عَمَّا لَمْ يَخْتَلِفْ فِيهِ فُقَهَاءُ أَهْلِ الْحِجَازِ وَ لَا فُقَهَاءُ أَهْلِ الْعِرَاقِ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ الْقَلَمَ فَجَرَى على اللَّوْحِ الْمحْفُوظِ بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَبْلَ خَلْقِ آدَمَ بِأَلْفَيْ عَامٍ وَ أَنَّ كُتُبَ اللَّهِ كُلَّهَا فِيَما جَرَى فِيهِ الْقَلَمُ فِي كُلِّهَا تَحْرِيمُ الْإِخْوَةِ مَعَ مَا حُرِّمَ وَ هَذَا نَحْنُ قَدْ نَرَى مِنْهَا هَذِهِ الْكُتُبَ الْأَرْبَعَةَ الْمَشْهُورَةَ فِى هَذَا الْعَالَمِ التَّوْرَاةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ الزَّبُورَ وَ الْقُرْآنَ أَنْزَلَهَا اللَّهُ مِنَ اللَّوْحِ الْمحْفُوظِ على رُسُلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عليْهِمْ أَجْمَعِينَ مِنْهَا التَّوْرَاةُ على مُوسَى وَ الزَّبُورُ على دَاوُدَ وَ الْإِنْجِيلُ على عِيسَى وَ الْقُرْآنُ على مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ على النَّبِيِّينَ لَيْسَ فِيهَا تَحْلِيلُ شَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ حَقّاً بحارالأنوار جلد: 11 صفحه: 223 الى 224.
[5] ـ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُقَاتِلٍ عَمَّنْ سَمِعَ زُرَارَةَ يَقُولُ سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنْ بَدْءِ النَّسْلِ مِنْ آدَمَ على نَبِيِّنَا وَ آلِهِ وَ
عليْهِ السَّلَامُ كَيْفَ كَانَ وَ عَنْ بَدْءِ النَّسْلِ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ فَإِنَّ أُنَاساً عِنْدَنَا يَقُولُونَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَوْحَى إِلَى آدَمَ أَنْ يُزَوِّجَ بَنَاتِهِ بَنِيهِ وَ إِنَّ هَذَا الْخَلْقَ كُلَّهُ أَصْلُهُ مِنَ الْإِخْوَةِ وَ الْأَخَوَاتِ. فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام تَعَالَى اللَّهُ عَنْ ذَلِكَ علوّاً كَبِيراً يَقُولُ مَنْ قَالَ هَذَا بِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ صَفْوَةَ خَلْقِهِ وَ أَحِبَّاءَهُ وَ أَنْبِيَاءَهُ وَ رُسُلَهُ وَ الْمُؤِنِينَ وَ الْمُؤِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ مِنْ حَرَامٍ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنَ الْقُدْرَةِ مَا يَخْلُقُهُمْ مِنْ حَلَالٍ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ على الْحَلَالِ الطُّهْرِ الطَّاهِرِ الطَّيِّبِ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ تَبَيَّنَتْ أَنَّ بَعْضَ الْبَهَائِمِ تَنَكَّرَتْ لَهُ أُخْتُهُ فَلَمَّا نَزَا عليْهَا وَ نَزَلَ كُشِفَ لَهُ عَنْهَا فَلَمَّا علمَ أَنَّهَا أُخْتُهُ أَخْرَجَ غُرْمُولَهُ ثُمَّ قَبَضَ عليْهِ بِأَسْنَانِهِ حَتَّى قَطَعَهُ فَخَرَّ مَيِّتاً وَ آخَرَ تَنَكَّرَتْ لَهُ أُمُّهُ فَفَعَلَ هَذَا بِعَيْنِهِ فَكَيْفَ الْإِنْسَانُ فِى إِنْسِيَّتِهِ وَ فَضْلِهِ وَ علمِهِ غَيْرَ أَنَّ جِيلًا مِنْ هَذَا الْخَلْقِ الَّذِى تَرَوْنَ رَغِبُوا عَنْ علمِ أَهْلِ بُيُوتَاتِ أَنْبِيَائِهِمْ وَ أَخَذُوا مِنْ حَيْثُ لَمْ يُؤَرُوا بِأَخْذِهِ فَصَارُوا إِلَى مَا قَدْ تَرَوْنَ مِنَ الضَّلَالِ وَ الْجَهْلِ بِالْعِلْمِ كَيْفَ كَانَتِ الْأَشْيَاءُ الْمَاضِيَةُ مِنْ بَدْءِ أَنْ خَلَقَ اللَّهُ مَا خَلَقَ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ أَبَداً ثُمَّ قَالَ وَيْحَ هَؤَاءِ أَيْنَ هُمْ عَمَّا لَمْ يَخْتَلِفْ فِيهِ فُقَهَاءُ أَهْلِ الْحِجَازِ وَ لَا فُقَهَاءُ أَهْلِ الْعِرَاقِ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ الْقَلَمَ فَجَرَى على اللَّوْحِ الْمحْفُوظِ بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَبْلَ خَلْقِ آدَمَ بِأَلْفَيْ عَامٍ وَ أَنَّ كُتُبَ اللَّهِ كُلَّهَا فِيَما جَرَى فِيهِ الْقَلَمُ فِي كُلِّهَا تَحْرِيمُ الْإِخْوَةِ مَعَ مَا حُرِّمَ وَ هَذَا نَحْنُ قَدْ نَرَى مِنْهَا هَذِهِ الْكُتُبَ الْأَرْبَعَةَ الْمَشْهُورَةَ فِي هَذَا الْعَالَمِ التَّوْرَاةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ الزَّبُورَ وَ الْقُرْآنَ أَنْزَلَهَا اللَّهُ مِنَ اللَّوْحِ الْمحْفُوظِ على رُسُلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عليْهِمْ أَجْمَعِينَ مِنْهَا التَّوْرَاةُ على مُوسَى وَ الزَّبُورُ على دَاوُدَ وَ الْإِنْجِيلُ على عِيسَى وَ الْقُرْآنُ على مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ على النَّبِيِّينَ لَيْسَ فِيهَا تَحْلِيلُ شَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ حَقّاً أَقُولُ مَا أَرَادَ مَنْ يَقُولُ هَذَا وَ شِبْهَهُ إِلَّا تَقْوِيَةَ حُجَجِ الْمجُوسِ فَمَا لَهُمْ قَتَلَهُمْ اللَّهُ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا كَيْفَ كَانَ بَدْءُ النَّسْلِ مِنْ آدَمَ وَ كَيْفَ كَانَ بَدْءُ النَّسْلِ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ فَقَالَ إِنَّ آدَمَ علیه السلام وُلِدَ لَهُ سَبْعُونَ بَطْناً فِى كُلِّ بَطْنٍ غُلَامٌ وَ جَارِيَةٌ إِلَى أَنْ قُتِلَ هَابِيلُ فَلَمَّا قَتَلَ قَابِيلُ هَابِيلَ جَزِعَ آدَمُ على هَابِيلَ جَزَعاً قَطَعَهُ عَنْ إِتْيَانِ النِّسَاءِ فَبَقِيَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَغْشَى حَوَّاءَ خَمْسَمِائَةِ عَامٍ ثُمَّ تَخَلَّى مَا بِهِ مِنَ الْجَزَعِ عليْهِ فَغَشِيَ حَوَّاءَ فَوَهَبَ اللَّهُ لَهُ شَيْثاً وَحْدَهُ لَيْسَ مَعَهُ ثَانٍ وَ اسْمُ شَيْثٍ هِبَةُ اللَّهِ وَ هُوَ أَوَّلُ وَصِيٍّ أُوصِيَ إِلَيْهِ مِنَ الْآدَمِيِّينَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ وُلِدَ لَهُ مِنْ بَعْدِ شَيْثٍ يَافِثُ لَيْسَ مَعَهُ ثَانٍ فَلَمَّا أَدْرَكَا وَ أَرَادَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يُبْلِغَ بِالنَّسْلِ مَا تَرَوْنَ وَ أَنْ يَكُونَ مَا قَدْ جَرَى بِهِ الْقَلَمُ مِنْ تَحْرِيمِ مَا حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْأَخَوَاتِ على الْإِخْوَةِ أَنْزَلَ بَعْدَ الْعَصْرِ فِي يَوْمِ الْخَمِيسِ حَوْرَاءَ مِنَ الْجَنَّةِ اسْمُهَا بَرَكَةُ فَأَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ أَنْ يُزَوِّجَهَا مِنْ شَيْثٍ فَزَوَّجَهَا مِنْهُ ثُمَّ نَزَّلَ بَعْدَ الْعَصْرِ مِنَ الْغَدِ حَوْرَاءَ مِنَ الْجَنَّةِ اسْمُهَا مَنْزِلَةُ فَأَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ أَنْ يُزَوِّجَهَا مِنْ يَافِثَ فَزَوَّجَهَا مِنْهُ فَوُلِدَ لِشَيْثٍ غُلَامٌ وَ وُلِدَ لِيَافِثَ جَارِيَةٌ فَأَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ حِينَ أَدْرَكَا أَنْ يُزَوِّجَ بِنْتَ يَافِثَ مِنِ ابْنِ شَيْثٍ فَفَعَلَ ذَلِكَ فَوُلِدَ الصَّفْوَةُ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ مِنْ نَسْلِهِمَا وَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنَّ ذَلِكَ على مَا قَالُوا مِنَ الْإِخْوَةِ وَ الْأَخَوَاتِ بحارالأنوار جلد: 11 صفحه: 223 الى 224.
[6] ـ حل مشكلات دينى صفحه 196 الى 198.