وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا
إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافًا وَ بِدارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَ مَنْ كانَ غَنِيًّا
فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ
فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى بِاللّهِ حَسيبًا «»
ترجمه آيه 6 سوره نساء:
«اموال يتيمها»
و يتيمها را وقتى به حدّ بلوغ و ازدواج رسيدند، امتحان كنيد. اگر در آنها
رشد و عقل يافتيد، اموالشان را به آنها بدهيد و قبل از آنكه بزرگ شوند،
اموالشان را از روى اسراف و عجله نخوريد. و كسى كه ثروتمند است، از
برداشتن حقّ الزّحمه خوددارى كند و كسى كه فقير است، مطابق عرف از اموال
آنها به عنوان حقّ الزّحمه بخورد و وقتى كه اموالشان را به آنها رد كرديد، پس
بر آنها شاهد بگيريد و خدا براى حساب نگه داشتن كفايت مىكند. (6)
تدبّر ما:
كسانى كه سرپرستى ايتام را به عهده دارند بايد امانتدار و امين باشند، آنها
بايد بدون داشتن هيچ چشم داشتى از اموال آن يتيم محافظت كنند، اگر از نظر مادّى
غنى هستند نبايد از اموال يتيم استفاده كنند، اما اگر محتاج و نيازمند بودند،[1] فقط
به اندازه ضرورت حقّ الزّحمهاى كه حاكم شرع مشخّص مىكند مىتوانند از آن مال
استفاده كنند.[2]
مردم مسلمان بايد تا آن جائى كه ممكن است به گونهاى رفتار كنند كه در
معرض شبهه و سوءظن قرار نگيرند، آنها بايد وقتى مىخواهند اموال يتيمها را به
آنها برگردانند چند نفر شاهد بگيرند تا بعدها جاى هيچ گونه شك و شبههاى نه
براى خود ايتام و نه براى ديگران باقى نماند.
براى دورى از ظلم و ستم در حق ديگران كفايت مىكند كه يقين داشته باشيم
كه حسابرس اصلى در روز قيامت خداى تعالى است.
[1] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ «وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ» فَقَالَ ذَلِكَ رَجُلٌ يَحْبِسُ نَفْسَهُ عَنِ الْمَعِيشَةِ فَلَا بَأْسَ أَنْ يَأْكُلَ بِالْمَعْرُوفِ إِذَا كَانَ يُصْلِحُ لَهُمْ أَمْوَالَهُمْ فَإِنْ كَانَ الْمَالُ قَلِيلًا فَلَا يَأْكُلْ مِنْهُ شَيْئاً وسائلالشيعة جلد: 17 صفحه: 251.
[2] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ قَالَ الْمَعْرُوفُ هُوَ الْقُوتُ وَ إِنَّمَا عَنَى الْوَصِيَّ وَ
الْقَيِّمَ فِي أَمْوَالِهِمْ مَا يُصْلِحُهُمْ تهذيبالأحكام جلد: 6 صفحه: 340.