در عرب به بزرگتر و فرمانده يك جماعت كبش مىگويند،[1] و كتيبه به معناى
گُردان و قسمتى از سپاه و لشكر است،[2] اين لقب در عرب به هر فرماندهاى اطلاق
نمىگردد بلكه به فرماندهاى گفته مىشود كه بتواند لشكر را در پناه خود بگيرد و اگر
خطرى براى هر كدام از آنها پيش آمد او را نجات دهد،[3] يعنى به افراد بسيار شجاع كه
دلاورىهاى زيادى از خود نشان داده باشند اطلاق مىكردند.
قبل از حضرت اباالفضل العبّاس علیه السلام اين لقب فقط به دو نفر داده شده بود يكى از
آنها مالك اشتر نخعى كه سردار و جنگجو و مبارز مشهورى براى سپاه على بن ابى
طالب علیهم السلام بود، و در زمان خودش به كبش العراق معروف گرديد،[4] و ديگرى به طلحة
بن ابى طلحه كه از قبيله بنى عبدالدار و از دشمنان سرسخت مسلمين بود اطلاق مى
شد.[5]
طلحة بن ابى طلحه در جنگ احد توسط على بن ابى طالب علیهم السلام به درك فرستاده
شد، او به قدرى شجاع و قدرتمند بود كه هيچ كس از مسلمانان جرأت روبرو شدن و
جنگيدن با او را نداشت، و همين امر باعث تضعيف روحيه لشكر اسلام شده بود، لذا
أميرالمؤمنين على بن ابى طالب علیهم السلام به جنگ با او رفتند و او را به خاك مذلت انداختند.
در آن روز ابو سفيان نزد پرچم داران مشركان رفت و به آنها گفت: شما مىدانيد كه
هر چه بر سرتان مىآيد به سبب پرچم است، در جنگ بدر نيز به خاطر افتادن پرچم
شكست خورديد، اكنون ببينيد اگر تاب نگه دارى آن را نداريد به ما بسپاريد تا از آن
نگهدارى كنيم.
طلحة بن أبى طلحه كه پرچم دار بود از اين سخن بر آشفت و به او گفت: آيا به ما
چنين مىگويى؟
من امروز با اين پرچم شما را تا وسط حوضهاى مرگ مىبرم (يعنى تا آخرين
قطره خون براى نگهدارى آن كوشش مىكنم).
وقتى جنگ شروع شد على بن ابى طالب علیهم السلام پيش آمد و به طلحة بن أبى طلحه
فرمود: تو كيستى؟
طلحه گفت: منم طلحة بن أبى طلحه، منم كبش الكتيبة، تو كيستى؟
على بن ابى طالب علیهم السلام فرمود: منم على بن ابى طالب بن عبد المطلب علیهم السلام سپس
هر دو بهم نزديك شدند، و تنها دو ضربت ميان آنها رد و بدل شد كه على بن ابى
طالب علیهم السلام ضربهاى بر فرق سر او زد و طلحه فرياد بلندى كشيد و پرچم از دستش افتاد
و به هلاكت رسيد.[6]
كشته شدن طلحه توسط على بن ابى طالب علیهم السلام باعث شادى و سرور مسلمانان و
تقويت روحيه آنها گشت. با كشته شدن طلحه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله نيز بسيار خوشحال
گرديده و اين شادى را با تكبير گفتن به گوش همگان رساندند، زيرا كشته شدن او اثر
عجيبى در روحيه مشركين گذاشت، به طورى كه اتحادشان از بين رفت و اكثرشان پا به
فرار گذاشتند.
در آن روز بعد از طلحة بن ابى طلحه يكى ديگر از مشركين پرچم را به دست
گرفت كه او نيز به دستان مبارك على بن ابى طالب علیهم السلام به درك واصل شد، و پياپى تا نه
نفر پشت سر هم از شجاعان و دليران شان پرچم را بر مىداشتند و همه آنها توسط على
بن ابى طالب علیهم السلام به خاك مذلت افتاده و به درك فرستاده مىشدند.[7]
و چون حضرت اباالفضل العبّاس علیه السلام محور اصلى و ركن اساسى لشكر امام
حسين علیه السلام بودند و در واقعه جانسوز كربلاء براى هر كدام از اصحاب امام حسين علیه السلام
مشكلى پيش مىآمد و يا در جنگ همان گونه كه در آينده عرض خواهيم نمود محاصره
مىشدند آن حضرت سريع به كمك آنها رفته و آنها را نجات مىدادند به ايشان كبش
الكتيبه مىگفتند.
[1] – تاج العروس جلد: 9 صفحه: 178.
[2] – مفردات الفاظ قران جلد: 2 صفحه: 351.
[3] – العبّاس صفحه: 33.
[4] – وقعة صفين صفحه: 484.
[5] – كشف الغمه فى معرفه الائمه جلد: 1 صفحه: 191.
[6] – الإرشاد فى معرفة حجج الله على العباد جلد: 1 صفحه: 80 الى 81.
[7] – دلائل الصدق لنهج الحق جلد: 6 صفحه: 412.