و عالم ذر
سؤال صد و پنجاه و نهم:
آيا عالم ذر هم، مانند اين دنيا محل امتحان براى انسانها بوده است؟
پاسخ ما:
فقط دنيا دار امتحان است إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الدُّنْيَا دَارَ بَلْوَى وَ الْآخِرَةَ دَارَ عُقْبَى[1] امّا
چون انسان از وقتى آفريده شده است داراى اختيار بوده لذا هر عالم جزا خانه عالم
قبلش مىباشد يعنى بعضى در دنيا نقص و كاستىهائى دارند كه جزاى اعمال عالم ذر
شان هست و همچنين بزرخ و قيامت كه هر كدام جزا خانه عالم قبل از خود هستند امّا
در بين همه عوالم كه طبق روايات بزرگان فرمودهاند پنج عالم وجود داشته و دارد 1-
عالم ارواح 2- عالم ذر و يا بعضى ميثاق ناميدهاند 3- عالم دنيا 4- عالم برزخ 5- عالم
قيامت فقط دنيا محل امتحان است.
سؤال صد و شصتم:
آيا اين امكان وجود دارد كه شخصى در عالم ذر نفسش را تزكيه
كامل كند و در همان عالم ذر از اولياء خدا بشود؟ اگر اين امكان وجود
دارد آيا ممكن است آن ولى خدا هنگام ورود به دنيا و مورد امتحان قرار
گرفتن از مقامش تنزل پيدا كند و در امتحان دنيا مردود شود و جزء
معاندين و كفار قرار گيرد؟
پاسخ ما:
بله اين امكان وجود دارد كه شخصى در عالم قبل تمام مراحل تزكيه نفس را
بپيمايد و ولىخدا به دنيا بيايد نمونه بارز آن حضرت عيسى علیه السلام است كه بعد از اين كه
متولد شد بلافاصله مرحله عبوديت خويش اعلام فرمود قالَ إِنِّى عَبْدُ اللَّهِ[2] و ممكن
است شخصى در عالم قبل يكى دو مرحله از مراحل تقوا و پاكى روح گذرانده باشد و
خلاصه اين امكان هست همچنين چون هيچ وقت اختيار از انسان سلب نمىشود اين
امكان نيز هست شخصى كه عالم ذر بسيار خوبى داشته در دنيا امتحانات بدى بدهد و
از آن مقام بيافتد و حتى جزء معاندين قرار بگيرد و برعكسش نيز وجود دارد
يعنىشخصى كه در عالم ذر خيلى بد بوده و خود را بسيار پست كرده بعد از ورود به
دنيا با جبران مافات خود را به مقام بزرگترين ولى خدا برساند.
سؤال صد و شصت و يكم:
با توجه به اين كه خداوند هر روحى را كه در عالم قبل ربوبيت و
رحمانيت را بيشتر در خود ايجاد كرده بود در قالب زن آفريده و وارد
دنيا نموده آيا اين امكان وجود دارد كه خانمى از اولياء خدا بشود امّا
مربى نباشد؟
پاسخ ما:
اين مسأله كه هر كسى در عالم قبل روحيه ربوبيت و رحمانيت بيشترى كسب كرده
باشد خداى تعالى او را در قالب يك زن وارد دنيا مىكند از بيانات استاد عزيزم (جانم
به فدايش) هست و من به غير از ايشان از كس ديگرى نشنيدهام كه اين قدر دقيق و با
ظرافت چنين مطلبى را از روايات اهلبيت عصمت و طهارت علیهم السلام استنباط كنند البته
استاد عزيزم (جانم به فدايش) شانزده ويژگى و امتياز براى خانمها از آيات و روايات
استنباط كردهاند كه آقايان از آن امتيازات محروم هستند و اين يكى از آن شانزده مورد
است كه خداى تعالى به خانمها روحيه مهربانى و مربىگرى خاصى عنايت فرموده كه
در هيچ مردى چنين صفتى در آن حد اعلا وجود ندارد امّا جواب شما: بله امكانش
هست به خاطر اختيارى كه انسانها دارند هر چند در عالم قبل ربوبيت را خوب
آموختهاند امّا ممكن است در اين دنيا آموخته خويش را به فراموشى بسپارند.
سؤال صد و شصت و دوم:
چرا وقتى ما وارد دنيا مىشويم حقايقى را كه در عالم ارواح ياد
گرفتهايم فراموش مىكنيم؟ واصلا عوالم قبل به يادمان نمىآيد؟
پاسخ ما:
براى اين كه دنيا دار امتحان است و به خاطر امتحان شدن خلايق إِنَّ الدُّنْيَا دَارُ بَلَاءٍ
وَ فِتْنَة.[3]
سؤال صد و شصت و سوم:
آيا ارتباطى بين امام هر زمانى و مردم هر زمان از جهت عوالم قبل
وجود دارد؟ به عنوان مثال كسانى كه در عالم ارواح مربىشان امام
حسين علیه السلام بوده است در زمان آن امام به دنيا آمدهاند و در آن عصر واقع
شده باشند؟
پاسخ ما:
خير چنين ارتباط و ملازمهاى وجود ندارد و در عالم ارواح همه ارواح به طور كلى
شاگردان اين چهارده نور مقدس بودهاند و اين گونه نبوده كه هر عدهاى تحت تعليم
امام خاصىباشند.
سؤال صد و شصت و چهارم:
با توجه به اين كه ملائكه نيز علومشان از خاندان عصمت و
طهارت علیهم السلام ياد گرفتهاند، پس چرا از اسمائى كه در نزد حضرت آدم بود
بىخبر بودند؟
پاسخ ما:
همه ما يعنى انسانها، اجنه و ملائكه هر چه علم داريم در عوالم قبل از محضر ائمه
اطهار علیهم السلام فرا گرفتهايم امّا بعضى مثل انسان چون ظرفيت بيشترى داشتهاند علوم
بيشترى به آنها ياد دادهاند و به بعضى ديگر كمتر ياد دادهاند و منافاتى با هم ندارد
ضمن اين كه كلاسها با هم فرق داشته يعنى انسان و ملائكه و اجنه با هم بر سر يك
كلاس نبودهاند و براى هر كدام مناسب با وضع ظاهرى و ظرفيت روحىشان كلاس
جداگانهاى گذاشتهاند.
سؤال صد و شصت و پنجم:
آيا در عالم ارواح كه ما سر درس ائمه اطهار علیهم السلام بوديم اختيار
داشتهايم كه به دنبال شيطان برويم و سر كلاس نباشيم يا نه بايد حتماً سر
كلاس مىبوديم؟
پاسخ ما:
بايد حتما سر كلاس مىبوديم امّا در كلاس اختيار داشتيم لذا بعضى در خانواده
شيعى به دنيا مىآيند و بعضى در خانواده يهودى و اين علتش همان اختيارى است كه
در كلاس درس داشتهاند منظور اين كه هر كس بهتر از دروس ائمه اطهار علیهم السلام استفاده
كرده باشد در اين عالم موقعيت بهترى مثلاً در خانواده شيعه به دنيا آمدن خواهد داشت
و بر عكس.
[1] – إرشادالقلوب جلد: 1 صفحه: 23.
[2] – سوره: مريم آيه: 30.
[3] – بحارالأنوار جلد: 44 صفحه: 54.