نَصّ: روایتی که متن آن یک معنا بیشتر ندارد.
ظاهر: به روایتی که در معنای آن احتمالات مختلفی داده میشود و یکی از معانی، احتمال بیشتری دارد و همان معنا نیز مد نظر گوینده است، اطلاق می شود.[1]
مُؤَوَّل: روایتی که در معنای آن احتمالات مختلفی داده میشود و یکی از معانی احتمال بیشتری دارد ولی با وجود قرائنی معنای غیر ظاهر اراده شده باشد.[2]
متشابه یا مُجْمَل: روایتی که در معنای آن احتمالات مختلفی داده میشود ولی هیچ کدام را نمیتوان بر بقیه ترجیح داد و لذا مقصود گوینده از آن معلوم نیست.[3]
مشهور: حدیثی است که نزد محدثین شایع و مشهور و شناخته شده باشد مانند حدیث (انما الاعمال بالنیات).
شاذ و نادر: خبری است که مضمون آن مخالف حدیث مشهور باشد، و برخی قائل شده اند روایتی است که راوی آن متهم به کمحافظه بودن در سراسر عمرش باشد.
مُکاتَب: حدیثی است که راوی، آخرین طبقه آن را از نوشتۀ معصوم ع نقل کند، چه معصوم ع ابتداءً آن را مرقوم فرموده باشد و چه در جواب سؤال. برخی معتقدند که نگارش حدیث مکاتب باید به خط شریف معصوم ع باشد.[4]
حدیث قُدسی: روایتی که مضمون آن بر معصوم ع وحی میشود و خود معصوم ع برای بیان آن معنا الفاظی را میسازد برخلاف قرآن که لفظ و معنا هر دو از سوی خداوند بر پیامبر اکرم ص وحی شده است.[5]
[1] رسائل فی درایة الحدیث، جلد: 1، صفحه: 329.
[2] معجم صطلحات الرجال و الدرایه، صفحه: 142.
[3] وصول الاخیار الی اصول الاخبار، صفحه: 89.
[4] توضیح المقال، صفحه: 276.
[5] نهایة الدرایة، صفحه: 86.