پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله رسالتش را شروع نمود و مردم خفته را از خواب غفلت بيدار
مىكرد، اما بعضى از بزرگان مشركين كه با بيدار شدن مردم از خواب غفلت و گرويدن
آنها به دين مقدس اسلام براى موقعيت مالى و مقامى خويش احساس خطر كردند از
اين كار پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بسيار ناراحت بودند و اگر از ترس و ابهت حضرت
ابوطالب علیه السلام نبود يك لحظه ايشان را زنده نمىگذاشتند.
بالاخره يك روز كه كاسه صبرشان لبريز گشت عدّهاى از بزرگان مشركين و بت
پرست وقت گرفتند و خدمت حضرت ابوطالب علیه السلام مشرف گرديده و از دست پيامبر
اكرم صلی الله علیه و آله به ايشان شكوه و شكايت كردند و از ايشان خواستند تا جلوى فعاليتهاى
پيامبر معظم اسلام صلی الله علیه و آله را بگيرد.
آنها به حضرت ابوطالب علیه السلام گفتند: اى ابوطالب علیه السلام برادرزادهات خدايان ما را
دشنام داده و دين ما را به تمسخر گرفته و ما را سفيه و نادان پنداشته و آباء و پدران مان
را گمراه مىداند، يا او را از اين اعمال و كردار بازدار و يا به ما اجازه بده تا او را بكشيم،
بالاخره شما هم با ما هستى، پس با از بين بردن او خود شما هم از شرّ او راحت خواهيد
شد.
در اين جلسه حضرت ابوطالب علیه السلام با سياستى خاص با آنها صحبت نمود و آنها
را آرام كرده و برگرداند، در حالى كه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بيش از پيش به دعوت خويش
ادامه مىداد.
مدّتى به همين منوال گذشت، بزرگان قريش وقتى ديدند از شكايتى كه نزد
حضرت ابوطالب علیه السلام بردند نتيجهاى نگرفتند بلكه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بيشتر از گذشته به
فعاليت هايش ادامه مىدهد، مجددا عدّهاى كه در رأس آنها ابوسفيان بن حرب كه
نامش صخر بود و ابوالبخترى كه نامش عاص بن هشام بود و اسود بن مطلب و ابوجهل
كه نامش عمرو بود و وليد بن مغيره و نبيه و منبه كه هر دو فرزندان حجاج بن عامر
بودند و عاص بن وائل، جمع شده و خدمت حضرت ابوطالب علیه السلام مشرف شدند و
گفتند: اى ابوطالب علیه السلام شما نزد ما و مردم شخصيت شريف و صاحب منزلت و
بزرگوارى هستيد، خاطر شما براى ما عزيز بوده و اصلا دوست نداريم كارى خلاف
ميل شما انجام دهيم اما ما قبلا از شما خواستيم كه جلوى اعمال و رفتار و گفتار برادر
زادهات را بگيرى و او را از درگير شدن با ما بازدارى؛ ولى تو اين كار را نكردى، ما ديگر
بر ناسزاگويىهاى او به خود و پدرانمان و احمق دانستن بزرگانمان و تمسخر كردن
خدايانمان صبر نمىكنيم؛ امروز آمدهايم تا يا ايشان را از اين اعمال مانع شويد يا او را
خواهيم كشت.
حضرت ابوطالب علیه السلام آنها را كمى سرد كرد و بعد فرزندش عقيل را به دنبال
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله فرستاد، وقتى آن حضرت تشريف آوردند با سياستى خاص و به
حسب ظاهر جلوى بزرگان قريش به او عرض كرد: اين جمعيت فكر مىكنند تو
موجب اذيت و آزارشان هستى، از آزار ايشان دست بردار و بر من و خودت رحم كن و
مرا به چيزى كه توانايىاش را ندارم مجبور نساز.
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله وقتى متوجه مظلوميت حضرت ابوطالب علیه السلام شد كه او با همه
شرافت و عظمتى كه دارد براى پيشبرد دين مقدس اسلام تا چه اندازه مجبور است تقيه
كند و عظمت و بزرگى خويش را در اين راه زير پا بگذارد اشك در چشمانش حدقه زد
و به حضرت ابوطالب علیه السلام فرمود: اى عمو جان! اگر خورشيد را در دست راستم و ماه
را در دست چپم بگذارند، هرگز دست از تبليغ رسالتم بر نخواهم داشت تا وقتى كه
خداى تعالى دينش را آشكار سازد و يا من در اين راه كشته شوم، بعد فرمود: البته من با
يك شرط مىتوانم با آنها مدارا كنم كه يك جمله را بگويند تا به وسيله گفتن آن جمله
عزّت پيدا كنند و بر عجم و عرب مالك و حكم فرما شوند.
ابوجهل گفت: چه بهتر از اين، آن جمله چيست تا ما به جاى يك جمله دهها جمله
بگوييم.
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله فرمود: آن جمله؛ لَا اِلهَ اِلّا اَلله وَ مَحُمَد رَسُولُ اَلله مىباشد.
آن جماعت با شنيدن اين جمله بسيار ناراحت و خشمگين شده و شروع به
بدگويى كردند.
در اين لحظه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله آن جمع را ترك كرد، حضرت ابوطالب علیه السلام با محبت
تمام و احترام خاص او را خطاب كرد: اى برادرزادهام برگرد.
وقتى بزرگان قريش رفتند، حضرت ابوطالب علیه السلام پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله را در آغوش
كشيد و به ايشان عرض كرد: برو اى برادر زادهام آن چه را كه صلاح مىدانى انجام بده،
به خدا قسم از حمايت تو دست بر نمىدارم و در مقابل هيچ چيز تو را تسليم نخواهم
كرد.[1]
سپس اين اشعار را سرود:
وَ اللَّهِ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ بِجَمْعِهِمْ
حَتَّى أُوَسَّدَ فِى التُّرَابِ دَفِيناً
فَاصْدَعْ بِأَمْرِكَ مَا عَلَيْكَ غَضَاضَةٌ
وَ أَبْشِرْ بِذَاكَ وَ قَرَّ مِنْكَ عُيُوناً
وَ دَعَوْتَنِى وَ زَعَمْتُ أَنَّكَ نَاصِحٌ
فَلَقَدْ صَدَقْتَ وَ كُنْتَ قُدْماً أَمِيناً
وَ عَرَضْتَ دِيناً قَدْ عَرَفْتُ بِأَنَّهُ
مِنْ خَيْرِ أَدْيَانِ الْبَرِيَّةِ دِيناً
لَوْ لَا الْمَخَافَةُ أَنْ يَكُونَ مَعَرَّةً
لَوَجَدْتَنِى سَمِحاً بِذَاكَ مُبِينا[2]
يعنى: به خدا قسم تا من زندهام تمام جمعيت كفار قريش دسترسى و تسلط به تو
پيدا نخواهند كرد، مگر هنگامى كه من در قبر سر بر خاك مىگذارم.
پس تو بدون ترس و هراس به وظيفه خود عمل نما، بشارت باد بر تو كه موفق
خواهى شد و چشمانت روشن باد.
از آنجا كه تو خير خواه من هستى من را به پذيرفتن دين مقدس اسلام دعوت
كردى، و به يقين راست گفتى و قبل از اين نيز امين بودى.
تو دين و آئينى را عرضه نمودى كه من يقين دارم بهترين اديان است.
اگر به خاطر ملامت و پرهيز از دشنام نبود، مرا مىيافتى كه چگونه به آسانى گرايش
به اسلام را اعلام مىكردم.
بزرگان قريش از طرفى از عظمت و ابهت حضرت ابوطالب علیه السلام واهمه داشتند و از
طرفى نيز؛ على رغم اين كه دو مرتبه از حضرت ابوطالب علیه السلام خواسته بودند كه جلوى
تبليغات و فعاليتهاى پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله را بگيرد، اما پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله به تبليغ رسالت
خويش لحظه به لحظه بيشتر مىپرداخت، لذا آنها با هم نقشه كشيدند و مجددا نزد
حضرت ابوطالب علیه السلام رفته و گفتند: اين جوان كه همراه خود آوردهايم خوش
سيماترين و قوىترين جوان اين عصر، عماة بن وليد مخزونى است، او را آوردهايم تا
شما او را به فرزندى قبول كنيد و در عوض آن، محمد صلی الله علیه و آله را تسليم ما كنى، زيرا او
شخصى است كه اجتماع و اتحاد قوم تو را به هم زده و آنها را بىخرد مىداند، ما او را
مىكشيم و مردى را در عوض مردى داده ايم؛ منظورشان عمارة بن وليد بود كه به جاى
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله به ابوطالب علیه السلام بخشيده بودند.
آنها با فكر كوتاه خود گمان كرده بودند حضرت ابوطالب علیه السلام شيفته زيبايى و
جوانى پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله شده است، حضرت ابوطالب علیه السلام از شنيدن اين اراجيف بسيار
ناراحت و خشمگين شد و فرمود: به خدا قسم بد معاملهاى با من انجام مىدهيد،
فرزندتان را مىدهيد كه غذايش دهم و در مقابل فرزندم را مىگيريد كه بكشيد!؟ به خدا
هرگز چنين كارى را نمىكنم.[3]
در اين هنگام مطعم بن عدى بن عبد مناف كه عموزاده حضرت ابوطالب علیه السلام و تا
آن لحظه از طرفداران ايشان بود گفت: اى ابوطالب علیه السلام قوم تو با انصاف با تو عمل
كرده و تلاش كردند تا عملى كه موجب ناراحتى تو است انجام ندهند، اما تو
نمىخواهى با آنان همكارى كنى.
حضرت ابوطالب علیه السلام فرمود: به خدا قسم با من به انصاف عمل نكردند و لكن تو
مىخواهى از يارى كردن من سرپيچى كنى و اين قوم را عليه من بشورانى، پس هر
كارى از دستت بر مىآيد بكن.
بزرگان قريش بعد از سخنان حضرت ابوطالب علیه السلام بسيار خشمگين شده و
مجلس را ترك كردند و در حين ترك مجلس بلند بلند مىگفتند: ديگر كار ما از صحبت
گذشته، بهترين كار اين است كه او را بىخبر بكشيم.
[1] ـ (تاريخ طبرى، جلد: 2، صفحه: 64 الى 67) و (السيرة الهشاميه، جلد: 1، صفحه: 283 الى 285) و
(الغدير، جلد: 7، صفحه: 363).
[2] ـ بحار الأنوار، جلد: 35، صفحه: 87.
[3] ـ (تاريخ طبرى، جلد: 1، صفحه: 545) و (سبل الهدى و الرشاد، جلد: 2، صفحه: 327) و (البداية و النهاية،
جلد: 3، صفحه: 53) و (المناقب و المثالب، صفحه: 87).