بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ«» الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ
الْعالَمينَ «»
ترجمه آيات 1 الى 2 سوره حمد:
به نام خداوند بخشنده مهربان (1)
تمام ستايشها، تمام كرنشها، تمام بندگىها و تمام شكرها
براى خداوندى است كه پرورشدهنده و تربيتكننده و مربّى
جهان و اهل جهان و به خصوص مردم جهان و بالأخره مربّى
جهانيان است. (2)
تدبر ما:
چون اين سوره مشتمل بر اصول مقاصد قرآن و رؤ مطالب آن است از اين
جهت آن را امالكتاب ناميدهاند. امّ به معنى اصل و مرجع هر چيزى است همين
طور كه مكّه را ام القرى و مغز را امّ الرأس گويند.[1]
مؤنين بايد توجه داشته باشند كه سوره حمد شريفترين و بهترين گنج از
گنجهاى عرش الهى است و خداى تعالى در مقابل خواندن هر حرفى از آن،
حسنهاى به آنها عطا مىكند كه از دنيا و آنچه در آن است بهتر باشد، و كسى كه به
قرائت اين سوره گوش فرا دهد يك سوم ثواب قارى را براى او مىنويسند.[2]
مؤنين بايد بدانند كه بسم اللّه الرحمن الرحيم در سوره حمد و ساير سورههاى
قرآن (به غير از سوره برائة) جزو قرآن و اعظم آيات آن است و قرائت آن در نماز چه
در حمد و چه در سوره واجب و بلند خواندن آن را در نمازهاى جهريه نيز واجب و
در نمازهاى اخفائيّه مستحبّ است[3]. و بايد بدانند كه اين آيه بزرگوارترين آيه
كتاب خدا است كه دشمنان اهل بيت عصمت و طهارت علیهم السلام آن را از كتاب خدا
دزديدهاند آنچنان كه امام باقر علیه السلام فرمودند: بزرگوارترين آيه كتاب خدا را كه بسم اللّه
الرحمن الرحيم است دزديدند.[4]
مؤنين بايد بدانند گفتن بسم اللّه الرحمن الرحيم در آغاز هر كار بزرگ و كوچك،
مستحب است و موجب بركت در آن كار مىگردد.
مؤنين بايد بدانند كه ربوبيت يكى از مهمترين صفات خداى تعالى است و هر
كس اين صفت را كسب كرد يكى از بهترين صفات الهى را كسب كرده و اگر چه تمام
ستايش و كرنش و شكر بايد براىخداى تعالى باشد اما مقدارى كرنش و ستايش و
شكر در مقابل چنين افرادى هم سزاوار است چرا كه كرنش و ستايش و شكر در
مقابل اين افراد:
اول: نشانه تقواى دل است.
دوم: تعظيم شعائر الهى است.
سوم: از همه مهمتر اين كرنش و ستايش و شكر در واقع به خداىتعالى مىرسد
و آن مربى (عالم دينى) فقط يك وسيلهاى است كه ما كرنشمان را به وسيله او به
خداى تعالى برسانيم.
مؤنين بايد بدانند مربى اصلى و حقيقى آنها خداى تعالى است و لاغير، لذا
آنها نبايد هر كسى را به عنوان مربى خويش انتخاب كنند مگر كسانى كه خود را به
مقام اولياء الهى رسانده باشند و نيز مربى باشند.
مؤنين بايد به تبعيت از خداى تعالى و اولياء عزيزش دائما يك روحيه
مربىگرى نسبت به اطرافيان خويش داشته باشند و نسبت به اطراف و اطرافيانشان
بىتوجه نباشند و اين روحيه بسيار خوب را ملكه روح خود قرار دهند.
[1] ـ اطيب البيان فى تفسير القرآن جلد 1 صفحه 82.
[2] ـ انّ اللَّه قال لى يا محمّد و لقد آتيناك سبعا من المثانى و القرآن العظيم فافرد الامتنان علىّ بفاتحة
الكتاب و جعلها بازاء القرآن و انّ فاتحة الكتاب اشرف ما فى كنوز العرش الى ان قال: الا فمن قرأها معتقدا لموالاة محمّد و آله منقادا لامرها مؤنا بظاهرها و باطنها اعطاه اللَّه بكلّ حرف منها حسنة كلّ واحدة منها افضل له من الدنيا بما فيها من اصناف اموالها و خيراتها و من استمع الى قار يقرؤا كان له قدر ثلث ما للقارى.
[3] ـ قيل لأمير المؤنين علیه السلام يا أمير المؤنين أخبرنا عن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أ هى من فاتحة الكتاب فقال نعم كان رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله يقرأها و يعدها آية منه و يقول فاتحة الكتاب هى السبع المثانى الامالى صدوق صفحه 175
[4] ـ سرقوا أكرم آية فى كتاب اللّه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ تفسيرالعياشى جلد: 1 صفحه: 19.
مَا لَهُمْ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ عَمَدُوا إِلَى أَعْظَمِ آيَةٍ فِى كِتَابِ اللَّهِ فَزَعَمُوا أَنَّهَا بِدْعَةٌ إِذَا أَظْهَرُوهَا وَ هِيَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ
الرَّحِيمِ (مستدركالوسائل جلد: 4 صفحه: 166).