كَما أَرْسَلْنا فيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ
يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا
تَعْلَمُونَ «152»فَاذْكُرُوني أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لي وَ لا
تَكْفُرُونِ «153»يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ
الصَّلاةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرينَ «154».
ترجمه آيات 152 الى 154 سوره بقره:
«پيامبر صلىاللّهعليهوآله براى تزكيه نفس»
آنچنان رسولى كه از خود شما بود، ما در ميان شما
فرستاديم تا آيات ما را براى شما تلاوت كند و شما را تزكيه
نفس كند و به شما كتاب و حكمت را تعليم دهد و به شما ياد
بدهد آنچه را كه نمىدانيد. (152)
پس مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم و از من تشكّر كنيد و
كفران نكنيد. (153)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از صبر و نماز كمك بگيريد.
قطعاً خدا با صابرين است. (154)
تدبر ما:
مؤنين بايد هميشه به دنبال كسب علم و دانش و تزكيه نفس باشند[1] و بدانند
هدف خداى تعالى از ارسال رسل، به خصوص وجود شريف رسول معظم اسلام
حضرت محمد صلی الله علیه و آله همين امر بوده است.
مؤنين بايد توجه داشته باشند تمام سعادتها در سه مورد ذيل نهفته است:
اول: خواندن كلام اللّه مجيد همراه با تدبر در آن.
دوم: تزكيه و پاك نمودن نفس خود از رذائل اخلاقى.
سوم: پيروى نمودن و كسب علم و دانش و از رهبر و مربّى الهى كه تقوا از جانب
خداى تعالى تأييد شده باشد، يعنى انبياء و اهل بيت علیهم السلام و يا كسانى كه مورد تأييد
اهلبيت و در مسير آنها باشند.[2]
مؤنين بايد بدانند وجود شريف پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بىسواد نبودند و در روايات،
ائمه اطهار علیهم السلام كسانى را كه پيامبر را بىسواد مىدانستهاند لعنت نمودهاند، زيرا
واضح و روشن است كه خداى تعالى ايشان را براى اينكه به ما علم و دانش بياموزد
ارسال كرده است، پس چگونه ممكن است كسى كه مىخواهد به ديگران علم
بياموزد بىسواد باشد؟! پيامبر اكرم با سواد بودند و به تمام زبانهاى دنيا آگاه بوده و
سخن مىگفتند. و اين خود معجزه است كه آن حضرت بدون استاد و معلم آن همه
علوم داشتند، چرا كه اگر پيامبر قرار باشد استاد داشته باشد پس آن استاد بايد
پيامبر خاتم باشد نه ايشان چرا كه معلوم است استاد علومى دارد كه شاگرد ندارد و
مىخواهد به شاگرد خويش ياد بدهد لذا خداى تعالى بدون اينكه ايشان استاد و
معلمى داشته باشد قلبش را دريائى از علم و حكمت قرار داده بود.
مردم مسلمان بايد توجه داشته باشند كه بدون اتكاء به خداى تعالىهرگز نمى
توانند به علمى دست پيدا كنند چرا كه اگر اين كار ممكن بود خداى تعالى انبيائش و
مخصوصا چهارده معصوم علیهم السلام را براى اين امر مبعوث نمىنمود لذا چقدر در
اشتباهند كسانى كه فكر كردهاند با تكيه نمودن به فكر ناقص بشر مىتوانند علمى
كسب كنند.
مؤنين بايد در مقابل الطاف و محبتهاى ديگران شكر گذار باشند مخصوصا
در مقابل خداى تعالى كه همواره براى ما خير و خوبى خواسته است.
مؤنين بايد بدانند كه با ذكر شريف تسبيحات حضرت فاطمه زهراء عليهاالسلام
مىتوانند خودشان را خيلى به خداى تعالىنزديك نمايند و بدانند كه ذكر اين
تسبيح از بزرگترين و بهترين اذكار خداى تعالى است[3].
مؤنين اگر مىخواهند خداى تعالى آنها را ياد نمايد با تسبيحات حضرت
فاطمه زهراء عليهاالسلام خدا را بخوانند و بدانند خداىتعالى براى اين تسبيح و صاحب
اين تسبيح خيلى اهميت و ارزش قائل است.
كسانى كه مىخواهند با استقامت باشند نبايد از ذكر شريف تسبيحات حضرت
زهراء عليهاالسلام غافل باشند و بدانند اين ذكر سختترين كارها را بر انسان آسان مىنمايد.
مؤنين بايد بدانند شكر هر نعمتى اين است كه از آن نعمت به خوبى و در
صراط مستقيم استفاده نمايند.
مؤنين بايد بدانند اگر در مقابل الطاف ديگران تشكر و قدردانى نكنند اين
روحيه ناسپاسى در آنها به قدرى رشد و نموّ مىكند كه حتى شكر نعمتهاى الهى
را هم نخواهند كرد[4].
يكى از صفات مؤن اين است كه ذكر خدا را به خصوص در خلوت زياد
مىگويد.[5]
مؤنين بايد توجه داشته باشند كه:
اگر خداى تعالى را اطاعت كردند و ايشان را نافرمانى نكردند خدا هم به آنها
رحم و مهربانى خواهد نمود.
اگر شكر نعمات خدا را به جاى آوردند خدا هم نعمت هايش را بر آنها زياد
مىنمايد.
اگر حوائجشان را از خداىتعالى خواستند و دست تكدّى و گدائى به سوى غير
خدا دراز نكردند و به درگاه خدا دعا كردند خداى مهربان هم آنها را اجابت خواهد
نمود.
اگر به خداى تعالى ايمان آوردند خدا هم آنها را از آتش جهنم امان خواهد
داد.
اگر در مواقع صحت و سلامتى و ثروتمندى خداى تعالى را فراموش نكردند
خدا هم در مواقع فقر و تنگدستى و بيمارى آنها را فراموش نخواهد نمود.
مؤنين بايد در راه رسيدن به خداى تعالى بسيار صبور و با استقامت باشند و
همچنين با خداى تعالى انس و الفت بگيرند و بدانند خداىتعالى يار و ياور كسانى
است كه اهل استقامت باشند.
كسانى كه مىخواهند خداى تعالى در تمام مراحل زندگى يار و ياورشان باشد
بايد استقامت بىبديلى از خود نشان بدهند.
مؤنين بايد بدانند دنيا خانهاى است كه با ناراحتىها و مشقات پيچيده شده
است[6] و كسانى مىتوانند در آن زندگى خوبى داشته باشند كه اهل صبر و
استقامت باشند و مشكلات آنها را از پاى در نياورد.
مؤنين بايد بدانند بزرگان دين ما صبر را بر سه قسمت بازگو نمودهاند[7]:
اول: صبر در مصيبت، يعنى در دنيا انسان مصائب و بلاهاى متعددى ممكن
است ببيند كه در چنين مواردى بايد صبر پيشه كند و جزع و فزع نكند و خود را در
اثر سختىها و مصائب منزوى و گوشه نشين نكند و خلاصه كلام زندگى را بر خود و
اطرافيان تلخ ننمايد.
دوم: صبر در عبادات؛ يعنى در انجام عبادات استقامت داشته باشد و
عباداتشرا به طور منظم و صحيح و اول وقت انجام دهد. اين كار ممكن است براى
كسانى كه تنبل باشند سختى و زحمتهايى داشته باشد مخصوصاً بعضى از
عبادتها همانند روزه گرفتن در روزهاى بلند و گرم تابستان و يا عبادتهاى نيمه شب
كه در اين موارد هم گفتهاند استقامت كنيد و دست از عبادات مستحبه نكشيد تا
روحتان پاك شود و هر چه سريعتر به مقام خليفة اللهى برسيد.
سوم: صبر در معصيت؛ يعنى انسانى كه مىخواهد روح خود را تزكيه كند و پس
از توبه به سوى پاكى حركت كند در ابتدا ممكن است ترك گناه برايش سخت باشد
و شايد نفسش او را به طرف گناه و معصيت بكشاند كه در اين جا او بايد صبر پيشه
كند و به طرف حرام الهى نرود.
مؤنين بايد بدانند صبر و استقامت كليد و ريشه همه خوبيها است[8].
[1] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ الْحِكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤمِنِ فَحَيْثَُما وَجَدَ أَحَدُكُمْ ضَالَّتَهُ فَلْيَأْخُذْهَا اصول كافى جلد: 8 صفحه: 167.
عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ الْعِلْمُ ضَالَّةُ الْمُؤمِنِ (بحارالأنوار جلد: 1 صفحه: 168).
عن على بن ابيطالب علیه السلام الْحِكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤمِنِ فَخُذِ الْحِكْمَةَ وَ لَوْ مِنْ أَهْلِ النِّفَاقِ (بحارالأنوار جلد: 2 صفحه: 99).
[2] ـ عَنْ أَبِى مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ علیه السلام فَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنَ الْفُقَهَاءِ صَائِناً لِنَفْسِهِ حَافِظاً لِدِينِهِ مُخَالِفاً عَلَى هَوَاهُ مُطِيعاً
لِأَمْرِ مَوْلَاهُ فَلِلْعَوَامِّ أَنْ يُقَلِّدُوه وسائلالشيعة جلد: 27 صفحه: 131.
[3] ـ تَسْبِيحُ فَاطِمَةَ عليهاالسلام مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ الْكَثِيرِ الَّذِى قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَاذْكُرُونِى أَذْكُرْكُمْ (وسائلالشيعة جلد: 6
صفحه: 442).
عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ تَسْبِيحُ فَاطِمَةَ عليهاالسلام مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ الْكَثِيرِ الَّذِى قَالَ فَاذْكُرُونِى أَذْكُرْكُمْ (مستدركالوسائل جلد: 5 صفحه: 36).
[4] ـ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا علیه السلام يَقُولُ مَنْ لَمْ يَشْكُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الَْمخْلُوقِينَ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وسائلالشيعة
جلد: 16 صفحه: 313.
[5] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ شِيعَتُنَا الَّذِينَ إِذَا خَلَوْا ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً اصول كافى جلد: 2 صفحه: 499.
[6] ـ خطب الحسن علیه السلام بالكوفة فقال أيها الناس إن الدنيا دار بلاء و فتنة و كل ما فيها فإلى زوال و اضمحلال المناقب جلد: 4 صفحه: 31.
[7] ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللّه عليه و آله الصَّبْرُ ثَلَاثَةٌ صَبْرٌ عِنْدَ الْمُصِيبَةِ وَ صَبْرٌ عَلَى الطَّاعَةِ وَ صَبْرٌ عَنِ
الْمَعْصِيَةِ فَمَنْ صَبَرَ عَلَى الْمُصِيبَةِ حَتَّى يَرُدَّهَا بِحُسْنِ عَزَائِهَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ ثَلَاثَمِائَةِ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ الدَّرَجَةِ إِلَى الدَّرَجَةِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَ مَنْ صَبَرَ عَلَى الطَّاعَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ سِتَِّمائَةِ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ الدَّرَجَةِ إِلَى الدَّرَجَةِ كَمَا بَيْنَ تُخُومِ الْأَرْضِ إِلَى الْعَرْشِ وَ مَنْ صَبَرَ عَنِ الْمَعْصِيَةِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ تِسْعَمِائَةِ دَرَجَةٍ مَا بَيْنَ الدَّرَجَةِ إِلَى الدَّرَجَةِ كَمَا بَيْنَ تُخُومِ الْأَرْضِ إِلَى مُنْتَهَى الْعَرْشِ اصول كافى جلد: 2 صفحه: 91.
[8] ـ وَ عَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ وَ لَا خَيْرَ فِى جَسَدٍ لَا رَأْسَ مَعَهُ وَ لَا فِى إِيمَانٍ لَاصَبْرَ مَعَهُ نهجالبلاغة صفحه: 482.