يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى
الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ اْلأُنْثى بِاْلأُنْثى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ
أَخيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ذلِكَ
تَخْفيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ
أَليمٌ «179»وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي اْلأَلْبابِ
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ «180».
ترجمه آيات 179 الى 180 سوره بقره:
«مسأله حياتى قصاص»
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، براى شما حكم قصاص در
قتل نوشته شده است كه هر شخص آزاد در مقابل آزاد و برده در
مقابل برده و زن در مقابل زن مىباشد. و اگر به كسى از طرف
برادر دينيش چيزى داده شود، بايد از راه خوبى پيروى شود و او
به نيكى به اين بپردازد حكم ديه، تخفيف (در مجازات قاتل) و
رحمتى از طرف پروردگارتان بوده و كسى كه بعد از آن باز هم
تجاوز كند، براى او عذاب دردناكى خواهد بود. (179)
و براى شمااى صاحبان مغز، در قصاص زندگى و حيات
است، شايد شما تقوى پيشه كنيد. (180)
تدبر ما:
مردم مسلمان بايد توجه داشته باشند آدم كشى و قتل نفس از گناهان كبيره
است.
همه مردم بايد بدانند كسى كه بىجهت انسانى را بكشد تمام گناهان مقتول در
پرونده قاتل ثبت مىشود.
مسلمانان بايد بدانند تمام كسانى كه به هر نحوى در قتل بىگناهى دست داشته
باشند حتى اگر به صورت زبانى باشد در روز قيامت به عنوان قاتل محشور مىشوند
و بايد جوابگو باشند.
مؤنين بايد بدانند كه در آئين يهود فقط حكم قصاص بود و در آئين مسيحيان
فقط حكم ديه، اما اسلام براى پيروان خويش عظمت قائل شده و حق انتخاب را به
آنها داده كه اگر اولياء دم خواستند مىتوانند قصاص كنند و اگر دوست داشتند
مىتوانند ديه بگيرند، اما بايد توجه داشت كسانى كه ديه مىگيرند نبايد بعداً قاتل را
مورد آزار و اذيت قرار دهند بلكه بايد برخورد كريمانهاى با او داشته باشند وگرنه
عذاب دردناكى از ناحيه خداى تعالى در انتظار آنهائى است كه اول ديه مىگيرند و
بعداً قاتل را اذيت و آزار مىكنند، همان طور كه اعراب زمان جاهليت ديه مىگرفتند
سپس قاتل را مىكشتند.[1]
مؤنين بايد بدانند در همه احكامى كه از ناحيه خداى تعالى صادر مىگردد
حكمتها و فوائد زيادى نهفته است مثلاً در همين حكم قصاص خيلى حكمت
هست به عنوان مثال اگر حكم قصاص نبود صاحبان قدرت با خيال راحت ضعفاء را
مىكشتند، در زمان جاهليت وقتى يك نفر كسى را مىكشت اگر طرف مقابل داراى
قدرت بود گاهى علاوه بر قاتل همه قبيله او را هم مىكشتند اما قانون اسلام اين
است كه فقط همان قاتل را بكشيد و ديگران گناهى ندارند لذا اسلام به واسطه اين
حكم كلى تعادل به وجود آورده و از زياده روى هم جلوگيرى نموده است.
مؤنين بايد بدانند امير و مولايشان حضرت على بن ابيطالب علیه السلامچهار
حكمت را براى مردم بازگو نمودند كه بعدا خداى تعالىدر مورد آن چهار حكمت
آيه نازل نمود و تأئيدشان كرد؛ يكى از آن چهار مورد اين بود كه آن امام عزيز و
مهربان فرمودند قصاص باعث كم شدن كشت و كشتار مىشود و بعد خداى تعالى
آيه نازل نمود و فرمود: «وَ لَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِى الْأَلْبابِ».[2]
[1] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِى حَدِيثٍ قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌفَقَالَ هُوَ الرَّجُلُ يَقْبَلُ الدِّيَةَ أَوْ يَعْفُو أَوْ يُصَالِحُ ثُمَّ يَعْتَدِى فَيَقْتُلُ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ
وسائلالشيعة جلد: 29 صفحه: 121.
[2] ـ ِ عَنْ عَلِيٍ علیه السلام قَالَ قُلْتُ أَرْبَعاً أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى تَصْدِيقِي بِهَا فِي كِتَابِهِ قُلْتُ الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ فَإِذَا
تَكَلَّمَ ظَهَرَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِى لَحْنِ الْقَوْلِ قُلْتُ فَمَنْ جَهِلَ شَيْئاً عَادَاهُ فَأَنْزَلَ اللَّهِ بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ قُلْتُ قَدْرُ أَوْ قِيمَةُ كُلِّ امْرِئٍ مَا يُحْسِنُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِىقِصَّةِ طَالُوتَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ قُلْتُ الْقَتْلُ يُقِلُّ الْقَتْلَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ وَ لَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِىالْأَلْبابِ بحارالأنوار جلد: 1 صفحه: 166.