إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزيرِ وَ ما أُهِلَّ
بِهِ لِغَيْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ
غَفُورٌ رَحيمٌ «174».
ترجمه آيه 174 سوره بقره:
«گوشتهاى حرام»
جز اين نيست كه خدا بر شما گوشت مرده و خون و گوشت
خوك و آنچه از حيوانات حلال گوشت كه در وقت ذبح اسم غير
خدا بر آنها برده مىشود، حرام كرده است. و كسى كه مضطر
باشد و تجاوزگر و ستمگر نباشد گناهى بر او نيست و خدا با
گذشتِ مهربانى است. (174)
تدبر ما:
خوردنيهاى حرام عبارتند از:
1- گوشت ميته: يعنى حيوان حلال گوشتى كه ذبح شرعى نشده باشد (كلياتى
كه مراجع عظيم الشأن تقليد پيرامون ذبح شرعى در رسالههاى عمليه خود
آوردهاند عبارتند از:
اول:كسى كه سر حيوان را مىبرد مسلمان باشد و همچنين نسبت به اهل بيت
عصمت و طهارت علیهم السلام ابراز دشمنى نكند.
دوم: سر حيوان را با وسيله آهنى ببرند.
سوم: در هنگام سر بريدن صورت و دست و پا و شكم حيوان به طرف قبله
باشد.
چهارم: در هنگام سر بريدن نام خداى تعالى را به زبان جارى كند.
پنجم: حيوان بعد از سر بريدن حركتى بكند.
اينها كليات مسأله بود ،جهت اطلاع بيشتر به رساله عمليه مرجع تقليد خود
رجوع نماييد).
2- خوردن خون: چون خوردن خبائث حرام است و خون هم جزء خبائث
است.
3- گوشت خوك.
4- حيوانى كه در موقع ذبح نام خدا بر آن برده نشود و يا نام غير خدا بر آن برده
شود.
البته غذاهاى حرام به همينها ختم نمىشود اما آنچه در اين آيه متذكر شده بود
همينها بود.
مؤنين بايد بدانند خداى تعالى آن قدر مهربان است و آنها را دوست دارد كه
به هيچ عنوان نمىخواهد بندگانش حتى براى لحظهاى ناراحتى ببينند لذا
مىفرمايد: اگر در صورت ضرورت از اين قسم غذاهاى حرام استفاده كرديد هيچ
اشكالى ندارد و در پايان آيه هم خودش را به بندگانش با گذشت و مهربان معرفى
مىكند.
مردم مسلمان بايد بدانند كسانى كه تحت ولايت خاندان عصمت و
طهارت علیهم السلام قرار نگيرند و با آنها درگير شوند و كسانى كه راهزن باشند در ضرورت
نيز موارد بالا بر آنها حلال نمىشود[1].
مؤنين بايد توجه داشته باشند كه صيد و شكار كردن مكروه است مگر در
ضرورت براى تامين مايحتاج خود و كسانى كه نفقه آنها بر او واجب است و امّا
كسانى كه فقط براى خوشگذرانى و تفريح به صيد و شكار مىروند اگر مضطر شدند
حرامهائى كه در بالا ذكر شد بر آنها حلال نمىشود و اگر استفاده كردند در پرونده
اعمالشان گناه نوشته خواهد شد[2].
مؤنين بايد براى خوردن غذا برنامهاى منظم و دقيق داشته باشند و فقط براى
اينكه شكم خود را سير كنند غذا نخورند بلكه به خاصيتها و مضرات غذاها توجه
داشته باشند. دين مقدس اسلام به خوردن و خوردنيها بسيار اهميت داده و دائماً به
پيروانش گوشزد مىنمايد كه چه غذاهائى مضرّ است، آن غذاها را نخوريد و چه
غذاهائى پاك و طيب و داراى خاصيت است، آنها را بخوريد.
[1] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ قَالَ الْبَاغِى الَّذِى يَخْرُجُ
عَلَى الْإِمَامِ وَ الْعَادِىالَّذِى يَقْطَعُ الطَّرِيقَ لَا تَحِلُّ لَهُ الْمَيْتَة اصول كافى جلد: 6 صفحه: 265.
[2] ـ َ رَوَى عَبْدُ الْعَظِيمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِيُّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا علیه السلام أَنَّهُ قَال مَا مَعْنَى قَوْلِهِ عَزَّ وَ
جَلَّ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ قَالَ الْعَادِى السَّارِقُ وَ الْبَاغِى الَّذِى يَبْغِى الصَّيْدَ بَطَراً أَوْ لَهْواً لَا لِيَعُودَ بِهِ عَلَى عِيَالِهِ لَيْسَ لَهُمَا أَنْ يَأْكُلَا الْمَيْتَةَ إِذَا اضْطُرَّا هِيَ حَرَامٌ عَلَيْهِمَا فِى حَالِ الِاضْطِرَارِ كَمَا هِيَ حَرَامٌ عَلَيْهِمَا فِي حَالِ الِاخْتِيَار منلايحضرهالفقيه جلد: 3 صفحه: 344.