يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تُطيعُوا فَريقًا مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ
بَعْدَ إيمانِكُمْ كافِرينَ «» وَ كَيْفَ تَكْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللّهِ
وَ فيكُمْ رَسُولُهُ وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلي صِراطٍ مُسْتَقيمٍ «»
ترجمه آيه 100 الى 101 سوره آل عمران:
«از اطاعت اهل كتاب برحذر باشيد»
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، اگر از بعضى از آنهائى كه كتاب به آنها داده
شده اطاعت كنيد، شما را بعد از آنكه ايمان آوردهايد به كفر برمىگردانند. (100)
و چگونه كافر مىشويد؟ و حال آنكه آيات خدا براى شما خوانده مىشود و
رسول خدا در ميان شما است. و كسى كه خود را به وسيله معرفت خدا نگه دارد، به
راه راست هدايت شده است. (101)
تدبّر ما:
روح انسان يك موجود بسيار حسّاس و درّاك است و خيلىسريع از زمانها و
مكانها و همچنين شخصيّتها اثر مىپذيرد، از زمانها اثر پذيرى دارد مثل اين كه
در ماه مبارك رمضان انسان شوق و علاقه زيادى به معنويات داشته و احساس پاكى
عجيبى در روح خود مىكند. حتى كسانى كه در طول سال به نمازهايشان اهمّيت
نمىدهند در ماه مبارك رمضان معمولاً نمازشان را اول وقت و به صورت جماعت
به جاى مىآورند، و يا در ماه محرم خيلى از اراذل و اوباش هستند كه بساط فسق و
گناهشان را جمع مىكنند و تا آخر ماه به گناهان قبلى خويش بر نمىگردند، و يا در
روز عاشورا انسان خود به خود و بدون رفتن به مراسم روضه در قلبش احساس غم
و اندوه مىكند و محزون است، همچنين از مكانها اثرپذيرى دارد مثل اين كه در
حرمهاى ائمه اطهار علیهم السلام كه وارد مىشويم يك احساس پاكى و معنويّت خاصّى در
روح خود مىكنيم.
از شخصيتها نيز اثرپذيرى دارد؛ مثل اين كه هر وقت با بزرگان دين و اولياء
خدا معاشرت مىكنيم احساس پاكى و معنويت عجيبى در روح خود مى نماييم،
برعكس اين حالت وقتى است كه با اهل گناه معاشرت كنيم. لذا مؤنين بايد بدانند
اگر با اهل علم و تقوا همنشين شده و ارتباط داشتند روحشان به سمت پاكى و تزكيه
شدن تمايل و حركت پيدا مىكند،[1] و اگر با افراد نا اهل و اهل غفلت ارتباط و
همنشينى داشتند اثرات بسيار بدى در روحشان خواهد گذاشت،[2] بنابراين بايد
رفت و آمد و ارتباطشان را كنترل كنند و به فكر پيشرفت معنوى خويش باشند.[3]
مؤنين بايد توجّه داشته باشند اگر به اهل غفلت اعتماد كنند و به پيشنهادها و
اوامرشان گوش فرا دهند و با آنان ارتباط داشته باشند، اين كارشان باعث مىشود تا
آن نورى كه خداى تعالى در قلوب آنها روشن نموده خاموش شود و به اعقابشان
برگردند، يعنى از نور وارد جهل و ظلمات خواهند شد.[4]
مؤنين بايد قدردان اولياء خدا در بين خود باشند و بدانند با حضور اولياء خدا
در بين آنها فرداى قيامت هيچ عذرى براى جهالت و غفلتشان در محضر
خداىتعالى ندارند؛ چرا كه اولياء خدا بدون هيچ اجر و مزدى با محبّت تمام براى
مردم آيات خداى تعالى را همراه با توضيح و تأويل و تفسير توضيح مىدهند و همه
تلاش و كوششان براى هدايت مردم است، آنها بايد بدانند تنها كسانى مىتوانند
در صراط مستقيم خداى تعالى قرار گيرند كه به وسيله اولياء خدا معرفت خويش را
نسبت به خداى تعالى زياد كنند.[5]
صرف اين كه كسى در لباس اهل علم بود نمىشود به وى اعتماد نمود و اقتدا
كرد، آنها بايد از گذشتگان و تجربههايشان پند بگيرند،[6] و بدانند علماء اهل
كتاب مردم را به طرف كفر و آتش جهنم مىكشاندند اما علماء اسلام كه قدر متيقنش
وجود شريف چهارده معصوم علیهم السلام اند،[7] مردم را به طرف خداى تعالى و بهشت
ابدى مىخواندند.
علت اختلافات مابين مسلمين فاصله گرفتن از اولياء خداست، وگرنه اگر اولياء
خدا را محور قرار دهند و هميشه حول محور آنان باشند و توصيههاى آن بزرگواران
را فصل الخطاب قرار دهند هيچ گاه مابينشان تفرقه و جدائى نمىافتد، اگر قبيله
اوس و خزرج خام فتنه يهود نمىشدند و در همان ابتدا به پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله رجوع
مىكردند و به توصيههاى ايشان جامه عمل مىپوشاندند هيچ گاه مابينشان
اختلاف و تفرقه نمىافتاد، با اين حال وقتى آتش جنگ و تفرقه مجدداً مابين آنها
خاموش گشت كه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بين آنها آمد و آنها را موعظه نمود.
[1] ـ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤِنِينَ علیه السلام مَجَالِسُ الصَّالِحِينَ دَاعِيَةٌ إِلَى الصَّلَاحِ وَ آدَابُ الْعُلَمَاءِ زِيَادَةٌ فِى الْعَقْل بحارالأنوار جلد: 75 صفحه: 141.
[2] ـ عن حسين بن على علیه السلام مُجَالَسَةَ أَهْلِ الدَّنَاءَةِ شَرٌّ وَ مُجَالَسَةَ أَهْلِ الْفِسْقِ رِيبَة بحارالأنوار جلد: 75 صفحه:122.
[3] ـ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام قَالَ مَنْ جَالَسَ أَهْلَ الرَّيْبِ فَهُوَ مُرِيبٌ وسائلالشيعة جلد: 16 صفحه: 265.
عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤِنِينَ علیه السلام مَنْ كَانَ يُؤِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَقُومُ مَكَانَ رِيبَةٍ
(وسائلالشيعة جلد: 16 صفحه: 262).
[4] ـ اللَّهُ وَلِيُّ الَّذينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ
النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ سوره: بقره آيه: 257.
[5] ـ وَ مَنِ اعْتَصَمَ بِكُمْ فَقَدِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ أَنْتُمُ الصِّرَاطُ الْأَقْوَم فرازى از زيارت جامعه كبيره.
[6] ـ إنما العاقل من وعظته التجارب غررالحكم صفحه: 444 حكمت: 10152.
[7] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ يَغْدُو النَّاسُ عَلَى ثَلَاثِ أَصْنَافٍ عَالِمٍ وَ مُتَعَلِّمٍ وَ غُثَاءٍ فَنَحْنُ الْعُلَمَاءُ وَ شِيعَتُنَا الْمُتَعَلِّمُونَ وَ سَائِرُ النَّاسِ غُثَاءٌ وسائلالشيعة جلد: 27 صفحه: 18.