يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ
بَعْدَ إيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ «» وَ أَمَّا الَّذينَ ابْيَضَّتْ
وُجُوهُهُمْ فَفى رَحْمَةِ اللّهِ هُمْ فيها خالِدُونَ «»
ترجمه آيه 106 الى 107 سوره آل عمران:
«روسفيدان و روسياهان در قيامت»
آن روزى كه صورتهائى سفيد و صورتهائى سياه است، امّا كسانى كه صورتشان
سياه است (به آنها گفته مىشود:) آيا شما كافر شديد بعد از آنكه ايمان آورديد؟
پس عذاب الهى را بچشيد به خاطر كفرى كه ورزيدهايد. (106)
و امّا آن كسانى كه صورتشان سفيد است، پس در رحمت خدا هميشه خواهند
بود. (107)
تدبّر ما:
وقتى اين آيه نازل شد پيغمبر اكرم صلی الله علیه و آله فرمودند: روز قيامت امّتم با پنج پرچم بر
من وارد مىشوند؛ يك دسته از آنها با پرچم مردم گوساله پرست وارد مىشوند، از
آنها سؤل مىكنم: بعد از من با قرآن و عترتم چگونه رفتار نموديد؟ مىگويند: قرآن
را سوزانديم و احكام آن را پشت سر انداخته و با عترتت دشمنى كرده و به ايشان
جور و ستم نموده بغض آنان را در دل گرفتيم، به آنان مىگويم: با لب تشنه و روى
سياه به سوى آتش دوزخ برويد.
فرعونيان امّت، با پرچم دوم وارد مىشوند، از آنها مىپرسم: با قرآن و عترت
بعد از من چطور برخورد كرديد؟ گويند: قرآن را از زندگىمان حذف نموده و با آن
مخالفت كرديم و با عترتت دشمنى كرده و آنها را به قتل رسانديم، به آنها نيز
گويم: در حالى كه رو سياه و تشنه باشيد به سوى آتش برويد.
سامرى اين امت و تابعينش با پرچم سوم وارد مىشوند، به آنها مىگويم: شما
با قرآن و عترت چگونه رفتار نموديد؟ گويند: ما قرآن را ترك نموده و از آن مخالفت
و سرپيچى كرديم و عترتت را خوار و ذليل كرده و آنان و مقامشان را پست شمرديم
و با آنها رفتارى ناهنجار و قبيح كرديم، به آنها هم گويم: شما نيز با لبهاى تشنه به
طرف جهنّم برويد.
پرچم چهارم با طايفه ذىالثديه رئيس خوارج با اولين و آخرين خوارج يعنى
كسانى كه تابع خوارج نهروان مىشوند تا زمان ظهور امام عصر «ارواحنافداه» از
حيث گفتار و كردار و توهين كنندگان به احاديث و اخبار و روات اهل بيت عصمت
و طهارت علیهم السلام و بدعتگذاران.
پس از آنها درباره رفتار با قرآن و عترت بعد از رحلتم پرسش كنم، در پاسخ
گويند: اما قرآن را جَويده و بيزارى از آن جستيم و عترتت را به قتل رسانديم و با
آنها و پيروانشان جنگ و جدال نموديم، مىگويم: شما هم با صورتهاى سياه و
بدن خسته و لبهاى تشنه به آن سه طايفه در آتش جهنّم ملحق شويد.
سپس بر من وارد شود پرچم و علامتى كه پيشواى پرهيزكاران و بزرگ اوصياء و
جانشينان خدا در روى زمين و وصى بِلا واسطه من على ابن ابيطالب علیهم السلام و
پيروانش هستند، به آنها مىگويم: بعد از آن كه به رحمت ايزدى پيوسته و از بين
شما رفتم با قرآن و عترتى كه به جاى خود گذاشتم و سفارش آن دو متاع سنگين را
به شما نمودم چه معاملهاى كرديد؟
گويند: اى پيامبر راستگو! از قرآن پيروى كرديم و دستورهاى آن را اطاعت و به
احكامش عمل نموديم و نام عترتت را زنده و تجليل كرده و با آنها دوستى نموده و
در حيات و ممات آنها را زيارت مىنموديم و به آنها يارى مىرسانديم، تا جائى
كه خونهاى خود را در راه نصرت و احياى طريقه حقّه آنها ايثار و بذل نموديم. در
اين هنگام به آنها مىگويم: وارد بهشت شويد و در آن جاويدان باشيد، با صورت و
چهرههاى سفيد و باز در حالتى كه سيراب هستيد بدون غم و اندوه زندگى كنيد.
سپس آيه «يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ» را تا آخر آيه تلاوت فرمودند.[1]
از جريان فوق استفاده مىشود:
1- به غير از كسانى كه از طرف خداى تعالى صلاحيّت امامت و رهبرى دينى
مردم را دارند به هر كس ديگرى كه رجوع كنيم باعث و عامل پشيمانى و خسارت و
ضرر و زيان خود در دنيا و آخرت خواهيم بود و همچنين نظر لطف خداى تعالى و
انبياء و اولياء از ما برداشته خواهد شد و حتى به ما محبّت هم نخواهند نمود و با
تندى با ما برخورد خواهد شد.
2- هواى نفس مخصوصاً دو صفت بسيار خطرناك حسادت و حبّ جاه باعث
مىشود تا انسان به معروفترين و مشهورترين حديث پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله با اين كه تمام
فرقههاى اسلامى آن را نقل كرده و قبول دارند، (يعنى حديث ثقلين) عمل نكند و
حتى بر عكس فرموده پيامبر عمل نمايد.
3- مردم مسلمان بالاخص مؤنين بايد مواظب رفتار و كردار و سخنان و
نوشتههاى خود باشند و بدانند اگر از هر جهتى در موارد ذكر شده اقتدا به منحرفين
كردند نامشان در همان ليست ثبت خواهد شد. در زمان مولاى متّقيان حضرت على
ابن ابيطالب علیهم السلام كه از ناحيه خداى تعالى همه موظّف بودند تحت ولايت آن امام
عزيز باشند، عدّه اى نفسانيّت به خرج دادند و نه تنها تحت ولايت آن امام عزيز و
مهربان نرفتند، بلكه مردم ضعيف الايمان را تحريك مىكردند و هميشه مانع گرويدن
مردم به آن امام عزيز بودند تا وقتى كه نهايتاً عليه ايشان قيام كردند.
4- اگر به كسانى كه از طرف خداى تعالى مورد تأييد هستند رجوع كرديم و
ايمان آورديم رستگار خواهيم شد و پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله و تمامى انبياء ما قبلش و همه
چهارده معصوم علیهم السلام و تمامى اولياء خدا به ما احسنت خواهند گفت و به ما افتخار
و مباهات خواهند نمود، در اين راه هيچ كس تحت هيچ شرايطى ضرر نخواهد كرد
حتى اگر خون مان هم در اين راه ريخت و يا جانمان را از دست داديم باعث
سرافرازى و موفقيّتمان خواهد شد.
مردم مسلمان بايد به تزكيه نفس خيلى اهمّيّت بدهند و بدانند صفات رذيله در
وجودشان باعث مىشود كه در دنيا و آخرت با روى سياه و باطنى متعفّن محشور
شوند و همچنين پاكى روح و داشتن كمالات روحى باعث مىشود در دنيا و آخرت
سفيد روى و ملكوت و باطنى معطّر داشته باشند.
مردم مسلمان بايد بدانند همه افراد روز اول با فطرتى پاك وارد دنيا مىشوند و
اين اطرافيان و يا حتى خود افراد هستند كه منحرف مىشوند و از فطرت
انسانىخويش باز مىگردند.[2]
مؤنين بايد خيلى مواظب روحيّات خويش باشند، آنها بايد سعى كنند
هميشه در حال پيشرفت در هر جهتى مخصوصاً در معنويات باشند. آنها بايد
بدانند بعد از اين كه هدايت به هر طريقى براى كسى آمد اگر باز لجاجت كند و عناد
به خرج دهد و به راه قبلى خويش بازگردد، آن قدر خداى تعالى را از خود ناراحت
مىكند كه خدا به خاطر اين كار باطنش را تاريك و سياه مىكند.
مردم مسلمان بايد بكوشند و سعى كنند تا روح و باطن خود را پاك و نورانى
كنند. اين كار به قدرى مهم و ضرورى است كه ارزشش را دارد تمام عمرشان را در
دنيا مشغول همين كار باشند، چرا كه اگر موفّق شدند روح خود را از خبائث و
تاريكىها پاك و آن را پاك و نورانى كنند، براى هميشه در دنيا و آخرت در بهشت و
رحمت خداى تعالى به لذّت بخشترين زندگانىها خواهند رسيد.
[1] ـ عَنْ أَبِى ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلی الله علیه و آله تَرِدُ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَيَّ خَمْسَ رَايَاتٍ، فَأَوَّلُهَا مَعَ عِجْلِ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَآخُذُ بِيَدِهِ فَتَرْجُفُ قَدَمَاهُ وَ يَسْوَدُّ وَجْهُهُ وَ وُجُوهُ أَصْحَابِهِ، فَأَقُولُ مَا فَعَلْتُمْ بِالثَّقَلَيْنِ. فَيَقُولُونَ أَمَّا الْأَكْبَرَ فَخَرَّقْنَا وَ مَزَّقْنَا، وَ أَمَّا الْأَصْغَرَ فَعَادَيْنَا وَ أَبْغَضْنَا، فَأَقُولُ رِدُوا ظِمَاءً مُظْمَئِينَ مُسْوَدَّةً وُجُوهُكُمْ فَيُؤَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ لَا يُسْقَوْنَ قَطْرَةً. ثُمَّ يَرِدُ عَلَيَّ رَايَةُ فِرْعَوْنِ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَأَقُومُ فَآخُذُ بِيَدِهِ ثُمَّ تَرْجُفُ قَدَمَاهُ وَ يَسْوَدُّ وَجْهُهُ وَ وُجُوهُ أَصْحَابِهِ، فَأَقُولُ مَا فَعَلْتُمْ بِالثَّقَلَيْنِ. فَيَقُولُونَ أَمَّا الْأَكْبَر فَمَزَّقْنَا مِنْهُ، وَ أَمَّا الْأَصْغَرُ فَبَرِئْنَا مِنْهُ وَ لَعَنَّاهُ، فَأَقُولُ رِدُوا ظِمَاءً مُظْمَئِينَ مُسْوَدَّةً وُجُوهُكُمْ، فَيُؤَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ لَا يُسْقَوْنَ قَطْرَةً. ثُمَّ يَرِدُ عَلَيَّ رَايَةُ ذِي الثَّدْيَةِ مَعَهَا أَوَّلُ خَارِجَةٍ وَ آخِرُهَا، فَأَقُومُ فَآخُذُ بِيَدِهِ فَتَرْجُفُ قَدَمَاهُ وَ تَسْوَدُّ وَجْهُهُ وَ وُجُوهُ أَصْحَابِهِ، فَأَقُولُ مَا فَعَلْتُمْ بِالثَّقَلَيْنِ بَعْدِى. فَيَقُولُونَ أَمَّا الْأَكْبَرُ فَمَزَّقْنَا مِنْهُ، وَ أَمَّا الْأَصْغَرُ فَبَرِئْنَا مِنْهُ وَ لَعَنَّاهُ. فَأَقُولُ رِدُوا ظِمَاءً مُظْمَئِينَ مُسْوَدَّةً وُجُوهُكُمْ، فَيُؤَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ لَا يُسْقَوْنَ قَطْرَةً. ثُمَّ تَرِدُ عَلَيَّ رَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤِنِينَ وَ سَيِّدِ الْمُسْلِمِينَ وَ إِمَامِ الْمُتَّقِينَ وَ قَائِدِ الْغُرِّ الْمحَجَّلِينَ، فَأَقُومُ فَآخُذُ بِيَدِهِ فَتَبْيَضُّ وَجْهُهُ وَ وُجُوهُ أَصْحَابِهِ، فَأَقُولُ مَا فَعَلْتُمْ بِالثَّقَلَيْنِ بَعْدِي. فَيَقُولُونَ أَمَّا الْأَكْبَرُ فَاتَّبَعْنَاهُ وَ أَطَعْنَاهُ، وَ أَمَّا الْأَصْغَرُ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ حَتَّى قُتِلْنَا. فَأَقُولُ رِدُوا رَوَاءً مَرْوِيِّينَ مُبْيَضَّةً وُجُوهُكُمْ، فَيُؤَذُ بِهِمْ ذَاتَ الْيمِينِ، وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ بحارالأنوار جلد: 30 صفحه:203 الى 204.
[2] ـ قَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ حَتَّى يَكُونَ أَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَ يُنَصِّرَانِه و يمجسانه عوالىاللآلى
جلد: 1 صفحه: 35.