تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللّهُ وَ رَفَعَ
بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ
لَوْ شاءَ اللّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ وَ لكِنِ
اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لكِنَّ اللّهَ
يَفْعَلُ ما يُريدُ «»
ترجمه آيه 253 سوره بقره:
«درباره فضيلت انبياء»
اين فرستادگان را بر بعضى ديگرشان فضيلت دادهايم. بعضى از آنها كسى
است كه خدا با او سخن گفته و خدا درجات بعضى از آنها را بالا برده و ما به
عيسى بن مريم دلائل و بيّناتى عنايت كرديم و او را بوسيله روح القدس تأييد
نموديم و كسانى كه بعد از آنها آمدند پس از آن همه نشانههاى واضحى كه براى
آنها آمد اگر خدا مىخواست نبايد با هم جنگ مىكردند ولى آنها با هم
اختلاف پيدا كردند. بعضى از آنها ايمان آوردند و بعضى از آنها كافر شدند و اگر
خدا مىخواست آنها با يكديگر جنگ نمىكردند ولى خدا آنچه را كه اراده كند
انجام خواهد داد. (253)
تدبّر ما:
انبياء الهى و اولياء خدا مراتب و مقاماتشان نزد خداى تعالى متفاوت است و
هر كدام با توجّه به ظرفيّت و كمالات روحى اى كه دارند از مقامات مختلفى
برخوردار هستند،[1] لذا مؤنينى كه خواهان قرب و منزلت بيشترى در نزد
خداىتعالى مى باشند بايد سعى كنند در خود شرح صدر و ظرفيت بيشترى به
وجود بياورند.
مؤنين بايد به خاطر ايمانشان خوشحال باشند، چرا كه ملائكه با وجود
مقامات و ارزشهاى زيادشان در نزد خداى تعالى (كه از آنها به عنوان عباد مكرم
خويش در قرآن ياد كرده)[2] خدمتگذار مؤنين و محبّين اهل بيت عصمت و
طهارت علیهم السلامهستند.[3]
مؤنين بايد هميشه پيرو ائمه اطهار علیهم السلام بوده و بدانند هر چه آنان بفرمايند
همان حق است اگر چه ظاهراً به مذاق آنها خوش نيايد، در جنگ جمل بعضىاز
خشك مقدسهايى كه هميشه خودشان را فهيمتر از بقيه حتى بزرگان دين مىدانند
خدمت أميرالمؤمنين علیه السلام رسيده و گفتند: ما به چه دليلى با لشكر مقابل بجنگيم،
چرا كه اكثر اينها مسلمان هستند و در گذشته جزء اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله بودهاند
و شهادتين را هم مىگويند؟! وجود نازنين أميرالمؤمنين علیه السلام فرمودند: به دليل اين كه
خداى تعالى در سوره بقره فرموده: «وَ لكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ» ما
آن جماعتى هستيم كه ايمان آوردهاند و أصحاب جمل آن كسانى اند كه كافر
شدهاند.[4]
مقام و منزلت پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله از تمام انبياء در نزد خداى تعالى بيشتر و حتى
اصلاً قابل قياس نيست،[5] به عنوان مثال خداى تعالى براى اين كه با ايشان صحبت
نمايد بارها او را به عرش دعوت نمود و در آن مكان ملكوتى با آن بزرگوار صحبت
مىنمود ولى با حضرت موسى با اين كه “كليم اللّه” لقب دارد در روى همين كره زمين
صحبت نمود و اين نشانه ظرفيت فوق العاده پيامبر ما صلی الله علیه و آله مىباشد.
مؤنين وقتى مىخواهند امر به معروف و نهى از منكر نمايند بايد حقايق را
براىمردم بازگو كرده و حق انتخاب را به خودشان واگذار نمايند، چرا كه خداى
تعالىنيز كسى را به زور مجبور به انجام كارى نكرده است.
اكثر اختلافات بعد از آمدن يك پيامبر و يا يك ولى خدا در بين مردم پيش
مىآيد، چرا كه خداى تعالى انبياء و اولياء را براى تبليغ دين حق و صراط مستقيم در
بين مردم مىفرستد، اما از آنجا كه مردم آزاد هستند و خداى تعالى به آنها حقّ
انتخاب داده است افراد متفاوت مىشوند، بعضى حقايقى را كه از محضر انبياء و
اولياء دريافت نموده سرلوحه زندگى خويش قرار مىدهند و بعضى اصلاً توجهى به
آن مسائل نمىكنند، لذا از همين جا اختلافات شروع مىشود.
با اين كه انبياء در مقام با يكديگر متفاوتند و بعضى از آنها بر بعض ديگر برترى
و فضيلت دارند اما ما نبايد بين پيامبران فرق بگذاريم و بايد همه آنها را اكرام كنيم
چرا كه همه آنها نبى و يا رسول و بالاخره انتخاب شده خداى تعالى هستند.
مثال ما مثل دانش آموز كلاس اول دبستان است كه مدرك معلمش چه ديپلم و
چه فوق دكترى باشد، براى آنها فرقى نمىكند، درست است اين دو خيلى از نظر
علم و دانش با يكديگر متفاوتند اما براى دانشآموز سال اول دبستان هر دو در يك
حكم هستند و آن هم معلم بودن است.
اگر خداى تعالى اراده تكوينى مىكرد هيچ جنگ و دعوائى در دنيا اتفاق
نمىافتاد، امّا چون خداى تعالى به بشر احترام گذاشته و براى او ارزش قائل شده و
حقّ انتخاب به او داده است، بنابراين همين حقّ انتخاب، عامل و باعث اختلافات
و حتى جنگها مىشود.
[1] ـ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ سَمِعْتُ يَقُولُ إِنَّ حَدِيثَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ لَا يَحْتَمِلُهُ إِلَّا ثَلَاثٌ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ أَوْ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ أَوْ عَبْدٌ مُؤمِنٌ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا تَرَى أَنَّهُ اخْتَارَ لِأَمْرِنَا مِنَ الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَ مِنَ النَّبِيِّينَ الْمُرْسَلِينَ وَ مِنَ الْمُؤمِنِينَ الْمُمْتَحَنِينَ بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلی الله علیه و آله جلد: 1 صفحه: 25.
[2] ـ وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ * لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ سوره انبياء: آيه: 62 و 27.
[3] ـ حدثنا عبد السلام بن صالح الهروى عن على بن موسى الرضا عن أبيه موسى بن جعفر عن أبيه جعفر بن
محمد عن أبيه محمد بن على عن أبيه على بن الحسين عن أبيه الحسين بن على عن أبيه على بن أبى طالب علیه السلام قال قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله ما خلق اللّه خلقا أفضل منى و لا أكرم عليه منى قال على علیه السلام فقلت يا رسول اللّه فأنت أفضل أم جبرئيل. فقال صلی الله علیه و آله يا على إن اللّه تبارك و تعالى فضل أنبيائه المرسلين على ملائكته المقربين و فضلنى على جميع النبيين و المرسلين و الفضل بعدى لك يا على و للأئمة من بعدك و إن الملائكة لخدامنا و خدام محبينا عيونأخبارالرضا علیه السلام جلد: 1 صفحه: 262.
[4] ـ عَنِ ابْنِ نُبَاتَةَ قَالَ كُنْتُ وَاقِفاً مَعَ أَمِيرِ الْمُؤِنِينَ عَلَيْه السَّلَامُ يَوْمَ الْجَمَلِ، فَجَاءَ رَجُلٌ حَتَّى وَقَفَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ
يَاأَمِيرَ الْمُؤِنِينَ كَبَّرَ الْقَوْمُ وَ كَبَّرْنَا، وَ هَلَّلَ الْقَوْمُ وَ هَلَّلْنَا، وَ صَلَّى الْقَوْمُ وَ صَلَّيْنَا، فَعَلَامَ نُقَاتِلُهُمْ فَقَالَ عَلَى هَذِهِ الْآيَةِ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ فَنَحْنُ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ وَ لكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ فَنَحْنُ الَّذِينَ آمَنَّا وَ هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا، فَقَالَ الرَّجُلُ كَفَرَ الْقَوْمُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ، ثُمَّ حَمَلَ فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ رَحِمَهُ اللَّهُ بحارالأنوار جلد: 29 صفحه: 451.
[5] ـ قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله و فضلنى على جميع النبيين و المرسلين عيونأخبارالرضا علیه السلام جلد: 1 صفحه: 262.
لَا يُقَاسُ بِنَا أَحَدٌ(بحارالأنوار جلد: 22 صفحه: 406).