أَ فَغَيْرَ دينِ اللّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِى السَّماواتِ وَ اْلأَرْضِ طَوْعًا
وَ كَرْهًا وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ «» قُلْ آمَنّا بِاللّهِ وَ ما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ عَلى
إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ اْلأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسي وَ
عيسي وَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ «»
ترجمه آيه 83 الى 84 سوره آل عمران:
«دين خدا»
آيا آنها غير از دين خدا را مىخواهند؟ و حال آنكه همه كسانى كه در
آسمانها و زميناند، يا اختيارى و يا اجبارى در مقابل پروردگار تسليمند و به
سوى او برگردانده مىشوند. (83)
بگو: ما به خدا و به آنچه بر ما نازل شده و به آنچه بر ابراهيم و اسماعيل و
اسحاق و يعقوب و اسباط نازل شده، ايمان داريم و به آنچه به موسى و عيسى و
پيامبران ديگر از جانب پروردگارشان داده شده، مؤنيم.
ما فرقى بين احدى از آنها نمىگذاريم و ما در مقابل خدا تسليميم. (84)
تدبّر ما:
شأن نزول:
حضرت صادق علیه السلام فرمودند: خداوند در اول خلقت دو دريا خلق فرمود؛ يكى
با آب شيرين و گوارا و ديگرى با آب تلخ و شور، سپس خاك آدم را از آب شيرين
خمير كرد و بعد از آن، آب تلخ و شور بر آن جارى ساخت و طينت آدم سرشته شد
پس از آن قبضه از طرف راست آدم گرفت و ذرّاتى از آن را در پشت آدم قرار داد و
فرمود: اين ذرات اصحاب راست و مردمان اهل بهشت مىباشند و ذراتى از طرف
چپ آدم برداشت و در صلب او گذارد و فرمود: اينها اصحاب شمال و اهل جهنّم
هستند اصحاب شمال در عالم ذر با خداوند محاجّه نموده و گفتند:
پروردگارا براى چه آتش جهنّم را بر ما واجب فرمودى و حال آن كه دانا و توانا و
عادلى و هنوز بر ما اتمام حجت نفرموده و پيامبرى به سوى ما نفرستاده و ما را
امتحان ننمودهاى تا معلوم شود كه ما فرمان بردار و يا معصيتكاريم؟!
خداى تعالى فرمود: اكنون شما را مطلع مىسازم و بعد از آن كه حجت بر شما
تمام كنم خودتان خواهيد دانست كه معصيتكار هستيد و در طاعت و معصيت
عذرى نخواهيد داشت.
از جانب خداوند به ملك مأمور جهنّم وحى رسيد كه قطعهاى از آتش جهنّم را
بيرون بياورد.
مالك شعلهاى از آتش جهنّم را بيرون آورد، خداوند به آن مردم امر نمود كه با
ميل و رغبت خود داخل آن آتش شوند.
آنها گفتند: ما با ميل خود داخل آتش نمىشويم.
خطاب رسيد: اگر با اختيار داخل نشويد با اكراه شما را به اين آتش عذاب
مىكنم.
گفتند: پروردگارا! ما براى اتمام حجت آماده هستيم تا بدانيم چرا بايد اصحاب
شمال و اهل آتش باشيم، ما چگونه با اختيار خود داخل آتش شويم؟! ابتدا
اصحاب يمين را به آتش داخل گردان تا بين ما و آنها عدالت اجرا شده باشد.
حضرت صادق علیه السلام فرمودند: خداى تعالى به اصحاب يمين امر نمود كه با
اختيار داخل آتش شوند.
به محض آن كه امر صادر شد آنها از يكديگر سبقت مىگرفتند و داخل آتش
مىشدند، خداوند هم آتش را بر آنان سرد و سلامت قرار داد و به سلامت آنها را از
آتش بيرون آورد.
سپس خداوند به اصحاب شمال و يمين فرمود: آيا من پروردگار و آفريننده شما
نيستم؟
اصحاب يمين عرض كردند: بلى، اى پروردگار! ما مخلوق و آفريده تو مىباشيم
و با كمال ميل و رغبت اقرار و اعتراف مىكنيم كه مخلوقاتِ مطيع و فرمانبردار تو
هستيم، اصحاب شمال هم گفتند: بلى، شما پروردگار ما هستيد و ما را آفريدهايد، ما
مخلوقات تو هستيم و با اكراه و بىميلى اطاعت اوامر تو را مىكنيم. اين است
معناى آيه «وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ». يعنى
اقرار نمودن به يگانگى خداوند خواه با اختيار و خواه با اكراه و اجبار.[1]
مردم مسلمان بايد هر چه سريعتر خود را اهل ايمان قرار دهند و نفس خويش
را از رذائل روحى پاك كنند و بدانند همه مردم بالاخره روزى از دنيا مىروند و به
سوى خدا بر مىگردند با اين تفاوت كه مؤنين و اولياء خدا با ميل و رغبت و حتّى
بعضى از اولياء اللّه سالها مشتاقانه منتظر لحظه رهائىشان از اين دنياى فانى
هستند و بقيه با اكراه از دنيا خواهند رفت و در اين ميان هيچ كس نيست كه در دنيا
هميشه بماند.[2]
مؤنين بايد خود را هر چه سريعتر به مقام اولياء اللهى برسانند و بدانند بعد از
ظهور امام زمانشان «ارواحنافداه» همه مردم دنيا با ميل و يا با اكراه بايد اسلام و در
مرحله بعد ايمان بياورند و مشغول تهذيب و تزكيه نفس بشوند و خود را جزء اولياء
خدا قرار دهند،[3] در واقع اين همان كارى است كه آنها با ميل و علاقه خويش در
زمان غيبت امامشان انجام دادهاند، البته مردم دنيا بايد بدانند ارزش ايمان كسانى كه
در زمان غيبت ايمان آورده و مشغول تزكيه نفس شدهاند خيلى زياد است و قابل
قياس با ايمان كسانى كه بعد از ظهور امام زمان «ارواحنافداه» ايمان مىآورند
نيست.[4]
مؤنين بايد متوجّه مقام تسليم باشند و بدانند آن شخص و عملى ارزش دارد
كه تسليم محض خداى تعالى و نمايندگانش باشد، در غير اين صورت عمل آن
شخص يا نفسانى و يا شيطانى است.
مردم مسلمان بالاخص مؤنين بايد توجّه داشته باشند كه ايمان به اولياء خدا
در كنار ايمان به خدا خيلى مهم است.
همه انبياء و اولياء هدف واحدى داشته و دارند، آنها همه از روز اول تا به الآن
با تربيت مردم زمينهسازان ظهور موفورالسرور امام زمان «ارواحنافداه» بوده و
هستند.
انبياء و اولياء همه در يك مقام نيستند، بلكه بعضى از آنها بر بعض ديگر
افضليّت دارند،[5] اما اين مسأله براى ما تفاوتى ندارد، ما مردم همانند كودكهاى
دوران ابتدائى هستيم كه از شخصى كه ديپلم دارد تا كسى كه دكترى دارد مىتواند
بيايد و براى آن كودكان درس بگويد، در اين ميان كسى كه دكترى دارد خيلى علمش
بيشتر از كسى است كه ديپلم دارد و شايد حتى قابل قياس با هم نباشند، اما براى آن
دانش آموزان فرقى ندارد.
[1] ـ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ فِى مُبْتَدَإِ الْخَلْقِ بَحْرَيْنِ أَحَدُهُمَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَ الْآخَرُ مِلْحٌ
أُجَاجٌ ثُمَّ خَلَقَ تُرْبَةَ آدَمَ مِنَ الْبَحْرِ الْعَذْبِ الْفُرَاتِ ثُمَّ أَجْرَاهُ عَلَى الْبَحْرِ الْأُجَاجِ فَجَعَلَهُ حَمَأً مَسْنُوناً وَ هُوَ خَلْقُ آدَمَ ثُمَّ قَبَضَ قَبْضَةً مِنْ كَتِفِ آدَمَ الْأَيْمَنِ فَذَرَأَهَا فِى صُلْبِ آدَمَ فَقَالَ هَؤَاءِ فِى الْجَنَّةِ وَ لَا أُبَالِى ثُمَّ قَبَضَ قَبْضَةً مِنْ كَتِفِ آدَمَ الْأَيْسَرِ فَذَرَأَهَا فِى صُلْبِ آدَمَ فَقَالَ هَؤَاءِ فِى النَّارِ وَ لَا أُبَالِى وَ لَا أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ وَ لِى فِى هَؤَاءِ الْبَدَاءُ بَعْدُ وَ فِى هَؤَاءِ وَ هَؤَاءِ سَيُبْتَلَوْنَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَاحْتَجَّ يَوْمَئِذٍ أَصْحَابُ الشِّمَالِ وَ هُمْ ذَرٌّ عَلَى خَالِقِهِمْ فَقَالُوا يَا رَبَّنَا بِمَ أَوْجَبْتَ لَنَا النَّارَ وَ أَنْتَ الْحَكَمُ الْعَدْلُ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَحْتَجَّ عَلَيْنَا وَ تَبْلُوَنَا بِالرُّسُلِ وَ تَعْلَمَ طَاعَتَنَا لَكَ وَ مَعْصِيَتَنَا فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَأَنَا أُخْبِرُكُمْ بِالْحُجَّةِ عَلَيْكُمْ الْآنَ فِى الطَّاعَةِ وَ الْمَعْصِيَةِ وَ الْإِعْذَارِ بَعْدَ الْإِخْبَارِ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مَالِكٍ خَازِنِ النَّارِ أَنْ مُرِ النَّارَ تَشْهَقُ ثُمَّ تُخْرِجُ عُنُقاً مِنْهَا فَخَرَجَتْ لَهُمْ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ لَهُمُ ادْخُلُوهَا طَائِعِينَ فَقَالُوا لَا نَدْخُلُهَا طَائِعِينَ ثُمَّ قَالَ ادْخُلُوهَا طَائِعِينَ أَوْ لَأُعَذِّبَنَّكُمْ بِهَا كَارِهِينَ قَالُوا إِنَّا هَرَبْنَا إِلَيْكَ مِنْهَا وَ حَاجَجْنَاكَ فِيهَا حَيْثُ أَوْجَبْتَهَا عَلَيْنَا وَ صَيَّرْتَنَا مِنْ أَصْحَابِ الشِّمَالِ فَكَيْفَ نَدْخُلُهَا طَائِعِينَ وَ لَكِنِ ابْدَأْ أَصْحَابَ الْيمِينِ فِى دُخُولِهَا كَيْ تَكُونَ قَدْ عَدَلْتَ فِينَا وَ فِيهِمْ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَأَمَرَ أَصْحَابَ الْيمِينِ وَ هُمْ ذَرٌّ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ ادْخُلُوا هَذِهِ النَّارَ طَائِعِينَ قَالَ فَطَفِقُوا يَتَبَادَرُونَ فِي دُخُولِهَا فَوَلَجُوا فِيهَا جَمِيعاً فَصَيَّرَهَا اللَّهُ عَلَيْهِمْ بَرْداً وَ سَلَاماً ثُمَّ أَخْرَجَهُمْ مِنْهَا ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى نَادَى فِي أَصْحَابِ الْيمِينِ وَ أَصْحَابِ الشِّمَالِ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ فَقَالَ أَصْحَابُ الْيمِينِ بَلَى يَا رَبَّنَا نَحْنُ بَرِيَّتُكَ وَ خَلْقُكَ مُقِرِّينَ طَائِعِينَ وَ قَالَ أَصْحَابُ الشِّمَالِ بَلَى يَا رَبَّنَا نَحْنُ بَرِيَّتُكَ وَ خَلْقُكَ كَارِهِينَ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ قَالَ تَوْحِيدُهُمْ لِلَّهِ بحارالأنوار جلد: 5 صفحه: 256.
[2] ـ كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ سوره: الرحمن آيه: 26.
[3] ـ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام عَنْ قَوْلِهِ «وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً» قَالَ أُنْزِلَتْ فِى الْقَائِمِ علیه السلام إِذَا خَرَجَ بِالْيَهُودِ وَ النَّصَارَى وَ الصَّابِئِينَ وَ الزَّنَادِقَةِ وَ أَهْلِ الرِّدَّةِ وَ الْكُفَّارِ فِى شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا فَعَرَضَ عَلَيْهِمُ الْإِسْلَامَ فَمَنْ أَسْلَمَ طَوْعاً أَمَرَهُ بِالصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ مَا يُؤَرُ بِهِ الْمُسْلِمُ وَ يَجِبُ لِلَّهِ عَلَيْهِ وَ مَنْ لَمْ يُسْلِمْ ضَرَبَ عُنُقَهُ حَتَّى لَا يَبْقَى فِى الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ أَحَدٌ إِلَّا وَحَّدَ اللَّهَ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ الْخَلْقَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ إِذَا أَرَادَ أَمْراً قَلَّلَ الْكَثِيرَ وَ كَثَّرَ الْقَلِيلَ بحارالأنوار جلد: 52 صفحه: 340.
[4] ـ يَوْمَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِى إِيمانِها خَيْرا بحارالأنوار جلد: 53 صفحه:
172.
[5] ـ وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْض سوره: اسراء آيه: 55.