مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَني إِسْرائيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ
فَسادٍ فِي اْلأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النّاسَ جَميعًا وَ مَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النّاسَ
جَميعًا وَ لَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُنا بِالْبَيِّناتِ ثُمَّ إِنَّ كَثيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذلِكَ فِي
اْلأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ «32».
ترجمه آيه 32 سوره مائده:
«حكم قصاص در بنىاسرائيل»
به همين جهت براى بنىاسرائيل نوشتيم كه هر كس، انسانى را بدون ارتكاب
قتل يا فساد در روى زمين بكُشد، مثل اين است كه همه انسانها را كشته و هر كس
انسانى را زنده كند، مثل اين است كه همه مردم را زنده كرده است و قطعاً پيامبران ما
با دلائل روشنى براى بنىاسرائيل آمدند، سپس بيشتر آنها پس از آن در روى زمين
تعدّى و اسراف كردند. (32)
تدبّر ما:
ما بايد در زندگى سعى كنيم در مرحله اوّل روح خود را پاك و به علوم اهل بيت
عصمت و طهارت علیهم السلام مزيّن كرده و در مرحله بعد بكوشيم مربّى باشيم، يعنى نسبت
به اطراف و اطرافيان خويش بىتوجّه و بىتفاوت نباشيم چرا كه اگر در اثر عمل و يا
سخنان و نوشتههاى ما شخصى از خواب غفلت برخيزد و روحش به وسيله سخنان
اهل بيت عصمت و طهارت علیهم السلام زنده شود مثل اين است كه همه مردم را زنده كرده
باشيم و اگر خداى نكرده به خاطر اعمال و يا سخنان و نوشتههاى ما شخصى از راه
خدا متنفّر شد و روحش به خواب رفته و يا بميرد مثل اين است كه براى همه مردم سد
عن سبيل اللّه شده باشيم.
احياء روح مردم ارزشمندتر از احياء جسم آنها است، مثلاً اگر شخصى مىخواهد
در آب غرق شود و كسى او را نجات دهد اين يك كار بسيار خوب و پسنديده است و
ثواب زيادى هم دارد، امّا اگر شخصى روحش مرده، يعنى اهل غفلت و يا گناه است و
يك عالم ربّانى به وسيله آيات الهى و سخنان اهل بيت عصمت و طهارت علیهم السلام روح او
را احياء نمود، يعنى او را متوجّه حقيقت انسانيّت خويش كرد تا در نتيجه ديگر اهل
غفلت و يا گناه نباشد؛ ارزشش خيلى بالاتر و اصلاً قابل قياس با مورد اوّل نيست،[1]
چه بسا غريقى كه بعد از نجات، معصيت خداى تعالى انجام دهد و چه بسا غريقى كه
بعد از نجات آرامش را از اطرافيان خويش و بلكه از جامعه بشريّت بگيرد، امّا كسى كه
روحش احياء شود متديّن شده و براى همه اطرافيانش مفيد خواهد بود و معصيت
خداى تعالى نيز انجام نمىدهد.
اگر شخصى بتواند ديگرى را كه در ضلالت است از ضلالت بيرون آورده و راه
صحيح را به وى نشان دهد و هدايتش كند به اين معنا است كه به او حيات و زندگى
بخشيده است، البتّه اين حيات بخشيدن كار اولياء خدا و علماء ربّانى است كه به معناى
دقيق كلمه مىتوانند به كسى اين گونه حيات و زندگى ببخشند.[2]
كسى كه يك نفر را از راه خدا متنفّر كند جايگاهش در جهنّم با كسى كه همه مردم
را از راه خدا منحرف و متنفّر كرده باشد يكى است.[3]
كسانى كه بعد از اين كه خداى تعالى به وسيله يكى از اوليائش هدايت و خوبى را
براى آنها آورد به اولياء الهى توجّه نكنند و مشغول دأب و رويّه و گناهان قبلى خويش
شوند مصداق افراد مسرف هستند كه خداى تعالى در اين آيه به آن اشاره فرموده
است.[4]
[1] – عَنْ فُضَيلِ بْنِ يسَارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍعلیه السلام قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِى كِتَابِهِ وَ مَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيا النَّاسَ جَمِيعاً قَالَ مِنْ حَرَقٍ أَوْ غَرَقٍ قُلْتُ فَمَنْ أَخْرَجَهَا مِنْ ضَلَالٍ إِلَى هُدًى قَالَ ذَاكَ تَأْوِيلُهَا الْأَعْظَمُ الكافى جلد: 2 صفحه: 211.
[2] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيرِ نَفْسٍ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَ مَنْأَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيا النَّاسَ جَمِيعاً قَالَ مَنْ أَخْرَجَهَا مِنْ ضَلَالٍ إِلَى هُدًى فَكَأَنَّمَا أَحْياهَا وَ مَنْ أَخْرَجَهَا مِنْ هُدًى إِلَى
ضَلَالٍ فَقَدْ قَتَلَهَا الكافى جلد: 2 صفحه: 210.
[3] – عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍعلیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيرِ نَفْسٍ… فَكَأَنَّما قَتَلَ
النَّاسَ جَمِيعاً قَالَ لَهُ فِى النَّارِ مَقْعَدٌ لَوْ قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً لَمْ يرِدْ إِلَّا إِلَى ذَلِكَ الْمَقْعَدِ الكافى جلد: 7 صفحه: 272.
[4] – عن ابى جعفرعلیه السلام المسرفون هم الذين يستحلون المحارم و يسفكون الدماء مجمع البيان فى تفسير
القرآن جلد: 3 صفحه: 290.