أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ يُزَكّي مَنْ يَشاءُ وَ لا يُظْلَمُونَ
فَتيلاً «49» انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ كَفى بِهِ إِثْمًا مُبينًا «50».
ترجمه آيه 49 الى 50 سوره نساء:
«خودستائى»
آيا نمىبينى كسانى را كه خودستائى مىكنند و خودشان را پاك معرّفى
مىكنند؟ بلكه خدا كسى را كه بخواهد پاك مىكند و تزكيه مىنمايد و كمترين ستمى
به آنها نمىشود. (49)
ببين چگونه به خدا دروغ مىبندند و همين گناه آشكارا براى (مجازات) آنها
كفايت مىكند. (50)
تدبّر ما:
شأن نزول:
اين آيه در شأن كسانى نازل شده كه بىجهت خود را از صفات رذيله پاك
مىدانستند، بعضى مردم هستند كه متكبّرند و بىجهت عملاً و يا لساناً خود را پيش
ديگران عالم و با تقوا نشان مىدهند، نمونه بارز اين گونه افراد يهود و نصاراى زمان
پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله بودند كه با داشتن جهل و صفات رذيله در روحشان خود را «أَبْناءُ اللَّهِ
وَ أَحِبَّاؤه» مىدانستند.
مردم مسلمان بايد بسيار مواظب اعتقادات خويش باشند، اين آيه در شأن افرادى
نازل شده كه به كذب و افتراء، مقام امامت و ولايت را از صاحبان و شايستگان اين مقام
از روى حسادت و عناد غصب كردند و به ديگرانى كه صلاحيّت اين امر را نداشتند
داده،[1] و آنها را به القاب دروغين ملقّب كردند،[2] و آنها را مانند اولياء خدا دوست
دارند.
آن كسى فضيلت دارد و در نزد خدا مقرّب است كه واقعاً و حقيقتاً خود را پاك
كرده باشد، امّا اگر رذائل روحى در وجودش بود و بىجهت خود را پاك معرفى كرد
هيچ فضيلت و تقربى نخواهد داشت.
بدترين افراد، مدّعيان دروغين تزكيه نفس مىباشند، آنها كسانى هستند كه
بىجهت و بدون دليل خود را در جامعه پاك و عالم معرفى مىكنند، در مقابل، بهترين
افراد كسانى هستند كه حقيقتاً مشغول تزكيه و پاك كردن نفس خويش هستند و خود را
عالم به علوم اهلبيت عصمت و طهارت علیهم السلام قرار دادهاند، آنها كسانىاند كه قبل از اين
كه بخواهند از خود تعريفى كرده باشند اعمال و كردارشان بر پاكى نفسشان شهادت
مىدهد.
كسى كه بىجهت خود را ولىّ خدا بداند اقتدا به قوم يهود و نصارى كرده كه
بىجهت خود را ولىّ و محبوب خداى تعالى مىدانستند، اينها همان كسانىاند كه
خداى تعالى با اعتراض نسبت به آنها مىفرمايد: ببين چگونه به خدا دروغ مىبندند… .
[1] – أَنَّهَا نَزَلَتْ فِى الَّذِينَ غَصَبُوا آلَ مُحَمَّدٍ حَقَّهُمْ وَ حَسَدُوا مَنْزِلَتَهُمْ بحارالأنوار جلد: 9 صفحه: 193.
فقال: انْظُرْ كَيفَ يفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ و هم الذين غصبوا آل محمّد حقهم (تفسير القمى جلد: 1 صفحه: 140).
[2] – أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يزَكِّى مَنْ يشاءُ قَالَ هُمُ الَّذِينَ سَمَّوْا أَنْفُسَهُمْ بِالصِّدِّيقِ وَ الْفَارُوقِ وَ ذِى النُّورَين بحارالأنوار جلد: 9 صفحه: 193.