وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ
النَّبِيِّينَ وَ الصِّدّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالِحينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفيقًا «69»
ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّهِ وَ كَفى بِاللّهِ عَليمًا «70».
ترجمه آيه 69 الى 70 سوره نساء:
«نتيجه اطاعت از خدا و رسول اكرم صلىاللّهعليهوآله»
و كسى كه خدا و رسولش را اطاعت كند، پس آنها با كسانى هستند كه خدا به
آنها نعمت داده است، از قبيل پيامبران و صدّيقين و شهدا و صالحين و آنها خوب
رفيقهائى هستند. (69) آن فضيلتى است از جانب خدا و كفايت مىكند كه خدا به
همه چيز دانا است. (70)
تدبّر ما:
كسانى كه تحت ولايت اولياء الهى روند و نفس خود را از رذائل و خبائث روحى
تطهير نمايند خداى تعالى آنها را فردى صالح و در رديف پيامبران و صدّيقين و شهداء
قرار خواهد داد.[1]
در اين آيه منظور از انبياء؛ پيامبران الهى است. صدّيقين هم كسانى هستند كه در
اعمال و گفتارشان صداقت داشته اند؛ صدّيق در واقع همان تالى تلو پيامبر است كه در
روايات اسلامى در رأس همه صدّيقين وجود شريف ائمّه اطهار علیهم السلام معرفى
شدهاند.[2]
حكايت:
روزى ابوذر توسط جمعى تكذيب شده و به همين جهت ناراحت بود، رسول
خدا صلی الله علیه و آله فرمود: آسمان سايه نيافكند و بر زمين نيست كسى كه راستگوتر از ابوذر
باشد، سپس رو به على بن ابى طالب علیهم السلام كرده و فرمودند: مگر اين مرد، قطعاً و به
تحقيق او صدّيق اكبر و فاروق اعظم مىباشد.[3] شهداء هم به كسانى گفته مىشود كه به
اذن امام معصوم و يا نائب خاصّ امام علیه السلام در جنگ حق عليه باطل شركت كنند و در
اين راه جان خود را از دست بدهند، البتّه در زمان غيبت امام معصوم علیه السلام كسانى كه در
جنگهاى دفاعى حقّ عليه باطل كشته شوند شهيد هستند، چون جنگ ابتدائى نياز به
حكم امام معصوم علیه السلام دارد. صالحين نيز اصحاب درجه يك ائمّه اطهار علیهم السلام هستند.
مؤنين بايد زيرك باشند و از تدبّر در اين آيه به اين نتيجه برسند كه ثمره اطاعت
نمودن از فرستادگان و اولياء الهى رستگارى براى خودشان هست و نفعش فقط عائد
خودشان مىشود و بدانند فرستادگان و اولياء الهى به قدرى پاك و مهذّبند كه اوامرشان
هر چند به ظاهر به ضرر ما و يا به نفع خودشان جلوه كرده باشد امّا در اصل نفع ابدى
آن براى خود ماست.
ائمّه اطهار علیهم السلام مؤنين را به دو دسته تقسيم نموده اند؛ دسته اوّل: مؤنانى هستند
كه راه خدا را جدّى گرفته و در تمامى امور اعم از مادّيات و معنويّاتشان جدّى هستند
و با جدّيّت و اراده و استقامت جلو مىروند، اينها همان كسانى هستند كه هم رديف
انبياء و شهداء و صدّيقين مىباشند و آن قدر خود را در معنويّات بالا بردهاند كه نيازى
به شفاعت ندارند، بلكه خودشان ديگران را نيز شفاعت خواهند كرد. دسته دوّم:
مؤنانى هستند كه در راه خدا جدّى نبوده و معمولاً در اموراتشان با مسامحه برخورد
مىكردهاند، چنين اشخاصى را به ساقه گياهى تشبيه كردهاند كه توسط يك باد خشكيده
شود، اين دسته اگر چه مقام و منزلتى در نزد خدا و اوليائش ندارند امّا به خاطر ايمانى
كه دارند بالأخره در روز قيامت توسط دسته اوّل شفاعت شده و وارد بهشت
خواهند شد.[4]
[1] – عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيمَانَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام إِذْ دَخَلَ عَلَيهِ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ يا أَبَا مُحَمَّدٍ لَقَدْ
ذَكَرَكُمُ اللَّهُ فِى كِتَابِهِ فَقَالَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهِمْ مِنَ النَّبِيينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً فَرَسُولُ اللَّهِصلی الله علیه و آله فِى الْآيةِ النَّبِيونَ وَ نَحْنُ فِى هَذَا الْمَوْضِعِ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَدَاءُ وَ أَنْتُمُ الصَّالِحُونَ فَتَسَمَّوْا بِالصَّلَاحِ كَمَا سَمَّاكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلالكافى جلد: 8 صفحه: 36.
[2] – قَالَ رَسُولُ اللَّهِصلی الله علیه و آله لِكُلِّ أُمَّةٍ صِدِّيقٌ وَ فَارُوقٌ وَ صِدِّيقُ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ فَارُوقُهَا عَلِى بْنُ أَبِى طَالِب
بحارالأنوار جلد: 38 صفحه: 112.
[3] – كَانَ أَبُو ذَرٍّ يحَدِّثُ شَيئاً فَكَذَّبُوهُ فَقَالَ النَّبِىصلی الله علیه و آله مَا أَظَلَّتِ الْخَضْرَاءُ الْخَبَرَ فَدَخَلَ وَقْتَئِذٍ عَلِىعلیه السلام فَقَالَصلی الله علیه و آله إِلّا إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ الْمُقْبِلَ فَإِنَّهُ الصِّدِّيقُ الْأَكْبَرُ وَ الْفَارُوقُ الْأَعْظَمُ بحارالأنوار جلد: 38 صفحه: 216.
[4] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ سَمِعْتُهُ يقُولُ الْمُؤمِنُ مُؤمِنَانِ مُؤمِنٌ وَفَى لِلَّهِ بِشُرُوطِهِ الَّتِى شَرَطَهَا عَلَيهِ فَذَلِكَ مَعَ
النَّبِيينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقاً وَ ذَلِكَ مَنْ يشْفَعُ وَ لَا يشْفَعُ لَهُ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ لَا تُصِيبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْيا وَ لَا أَهْوَالُ الْآخِرَةِ وَ مُؤمِنٌ زَلَّتْ بِهِ قَدَمٌ فَذَلِكَ كَخَامَةِ الزَّرْعِ كَيفَمَا كَفَأَتْهُ الرِّيحُ انْكَفَأَ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ تُصِيبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ يشْفَعُ لَهُ وَ هُوَ عَلَى خَيرٍ الكافى جلد: 2 صفحه: 248.