وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللّهَ كانَ عَلى كُلِّ
شَيْءٍ حَسيبًا «86» اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فيهِ
وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَديثًا «87».
ترجمه آيه 86 الى 87 سوره نساء:
«جواب تحيّت و سلام»
و هر وقت با سلامى و اظهار محبّتى ستايش شويد، پس شما در مقابل، بهتر از
آن ستايش را بكنيد و يا لااقل همان را (كه به شما گفته شده) برگردانيد. قطعاً خدا بر
هر چيزى حسابى دارد. (86)
خدا، كه جز او خدائى نيست، همه شما را روز قيامت كه شكّى در آن نيست،
جمع مىكند. كيست كه از خدا در بيان حوادث راستگوتر باشد؟ (87)
تدبّر ما:
مؤنين بايد از تكبّر و خود بزرگ بينى به دور باشند، آنها هميشه بايد تواضع را
پيشه خود سازند و هر گاه از ناحيه ديگران محبّتى به آنها شد، بهتر از آن محبّت و يا
لااقل به همان اندازه، جبران محبّت نموده و بدانند كسى كه خود را عادت به تشكّر و
جبران محبّت ديگران ندهد قطعاً در مقابل خداى تعالى هم نمىتواند شكور باشد.[1]
مردم مسلمان بايد هميشه محبّتهاى ديگران را تا آنجا كه برايشان مقدور هست
به نحو بهتر و نيكوتر جواب دهند، آنها بايد بدانند دأب و رويّه اولياء خدا اين است كه
هميشه محبّتهاى ديگران را به نحو نيكوترى پاسخ مىدهند.
حكايت:
روزى كنيزى يك شاخه گل خدمت امام حسن علیه السلام هديه كرد، امام علیه السلام در جواب
آن محبّت وى را آزاد ساخت، ديگران از علّت اين كار سؤال كردند، فرمودند: خداوند
اين ادب را به ما آموخته آنجا كه مىفرمايد: «وَ إِذا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها»
سپس فرمود: تحيّت بهتر همان آزاد كردن او بود.[2]
جواب دادن به محبّتهاى ديگران هر چند به صورت مكتوب باشد، در صورت
نداشتن عذر، مانند جواب سلام واجب است.[3]
مردم مسلمان بايد به گونهاى زندگى كنند كه اعتقاد به روز قيامت در اعمالمشهود
باشد نه فقط زباناً معتقد به قيامت بوده، امّا در اعمالشان آثارى از ياد خدا نباشد.
[1] – عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِى مَحْمُودٍ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَاعلیه السلام يقُولُ مَنْ لَمْ يشْكُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِينَ لَمْ يشْكُرِ اللَّهَ عَزَّ
وَ جَلَّ وسائلالشيعة جلد: 16 صفحه: 313.
[2] – جَاءَتْ جَارِيةٌ لِلْحَسَنِعلیه السلام بِطَاقِ رَيحَانٍ فَقَالَ لَهَا أَنْتَ حُرٌّ لِوَجْهِ اللَّهِ فَقِيلَ لَهُ فِى ذَلِكَ فَقَالَ أَدَّبَنَا اللَّهُ تَعَالَى
فَقَالَ إِذا حُيّيتُمْ الْآيةَ وَ كَانَ أَحْسَنُ مِنْهَا إِعْتَاقَهَا بحارالأنوار جلد: 81 صفحه: 273.
[3] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ رَدُّ جَوَابِ الْكِتَابِ وَاجِبٌ كَوُجُوبِ رَدِّ السَّلَامِ الكافى جلد: 2 صفحه: 670.