فَما لَكُمْ فِي الْمُنافِقينَ فِئَتَيْنِ وَ اللّهُ أَرْكَسَهُمْ بِما كَسَبُوا أَ تُريدُونَ أَنْ
تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللّهُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبيلاً «88».
ترجمه آيه 88 سوره نساء:
«گمراهى ابدى»
شما را چه شده كه درباره منافقين دو دسته شدهايد؟ در حالى كه خدا به خاطر
اعمالشان آنها را كاملاً وارونه كرده است. آيا شما مىخواهيد كسانى را كه خدا گمراه
كرده هدايت كنيد؟ و كسى را كه خدا گمراه كند، پس هرگز راهى براى او نخواهى
يافت. (88)
تدبّر ما:
كسى كه صفت رذيله نفاق در عمق وجودش رخنه كرده و منافق است، بدترين و
شرورترين انسان هاست، آنها هميشه از رحمت خداى مهربان به دور هستند لذا هيچ
گاه نبايد كوچكترين شكّ و ترديدى در خبيث بودن شخص منافق داشته باشيم.
منافق به شخص دو رو و دروغگو مىگويند؛[1] يعنى كسى كه خلاف آن چه را كه
در باطن دارد آشكار مىسازد، و يا كسى كه دشمنى خود را مخفى مىكند و اظهار
دوستى مىكند،[2] منافق در اصل و باطن كافر، امّا در ظاهر مسلمان است، همچنين
منافق از كفّار خطرناكتر و عذاب او در آخرت از كافر سختتر است.[3]
مردم مسلمان نبايد هيچ گاه نزد خداى تعالى و يا اولياء خدا شفاعت منافقين را
بكنند، زيرا آنها از رحمت خداى تعالى دور و بدترين و پستترين انسانها هستند، لذا
جايگاهشان در بدترين جاى جهنّم است.[4]
منافقين را بايد انسانهايى دروغگو،[5] فاسق،[6] حيله گر، مكّار، و كسانى كه
ديگران را امر به بدىها و نهى از خوبىها مىكنند،[7] بشناسيم چرا كه خداى تعالى در
كتاب خويش آنها را اين گونه معرفى نموده است.
منافقين را بايد انسانهايى حسود،[8] و كسانى كه دائماً كارهاى خطا انجام داده و
دائماً از ديگران عذر خواهى مىكنند،[9] كسانى كه ادّعاى زياد داشته و زياد حرف
مىزنند، امّا در عمل پوچ و تهى هستند،[10] و كسانى كه اهل دروغ، خيانت و خلف
وعده مىباشند،[11] كسانى كه هيچ گاه در دين فقيه نخواهند شد،[12] و كسانى كه هيچ
بهرهاى از حكمت نبردهاند،[13] بشناسيم، چرا كه اهل بيت عصمت و طهارت علیهم السلام آنها
را در كلماتشان اين گونه معرفى نمودهاند.
مردم مسلمان نبايد آن قدر ساده لوح باشند كه منافقين را هر چند كه ظاهر الصلاح
هستند مؤن بدانند، آنها بايد بدانند منافقين در اثر انجام بعضى از اعمال فاسقند، يكى
از آن مورادى كه آنها را فاسق كرده دروغهاى عملى و لسانى هست كه مىگويند.
كسى را كه خدا گمراه كرده باشد هيچ احد النّاسى حتّى وجود شريف پيامبر
اكرم صلی الله علیه و آله نمىتواند او را هدايت كند،[14] گمراه كردن خداوند به اين معنا است كه نظر
لطف و رحمتش را از كسى بردارد و او را به حال خود رها كند، البتّه اين عمل خداى
تعالى در اثر اعمال خود انسان است، به عنوان مثال: وقتى قاضى حكم به اجراى حدّ
مىدهد، درست است قاضى حكم داده ولى به خاطر عمل خود شخص بوده كه چنين
حكمى صادر كرده است.
[1] – فرهنگ الرائد توضيح واژه النفاق.
[2] – فرهنگ المعجم الوسيط و فرهنگ لاروس توضيح واژه منافق.
[3] – قاموس قرآن توضيح واژه نفاق.
وَعَدَ اللَّهُ الْمُنافِقينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْكُفَّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها هِى حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيمٌ
سوره: توبه، آيه: 68.
[4] – إِنَّ الْمُنافِقينَ فِى الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَ لَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصيراً سوره: نساء آيه: 145.
[5] – إِنَّ الْمُنافِقينَ لَكاذِبُون سوره: منافقون آيه: 1.
[6] – إِنَّ الْمُنافِقينَ هُمُ الْفاسِقُون سوره: توبه آيه: 67.
[7] – الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ ينْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوف سوره: توبه آيه: 67.
[8] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ إِنَّ الْمُؤمِنَ يغْبِطُ وَ لَا يحْسُدُ وَ الْمُنَافِقُ يحْسُدُ وَ لَا يغْبِطُ الكافى جلد: 2 صفحه: 307.
[9] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام قَالَ إِياكَ وَ مَا تَعْتَذِرُ مِنْهُ فَإِنَّ الْمُؤمِنَ لَا يسِىءُ وَ لَا يعْتَذِرُ وَ الْمُنَافِقُ يسِىءُ كُلَّ يوْمٍ وَ يعْتَذِرُ وسائلالشيعة جلد: 16 صفحه: 159.
[10] – عَنِ الْكَاظِمِعلیه السلام الْمُنَافِقُ كَثِيرُ الْكَلَامِ قَلِيلُ الْعَمَلِ مستدركالوسائل جلد: 9 صفحه: 18.
[11] – عَنِ النَّبِىصلی الله علیه و آله قَالَ عَلَامَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَ إِذَا ائْتُمِنَ خَانَ مستدركالوسائل جلد: 14 صفحه: 14.
[12] – قَالَ رَسُولُ اللَّهِصلی الله علیه و آله خَلَّتَانِ لَا تَجْتَمِعَانِ فِى الْمُنَافِقِ فِقْهٌ فِى الْإِسْلَامِ وَ حُسْنُ سَمْتٍ فِى الْوَجْهِ بحارالأنوار جلد: 1 صفحه: 169.
[13] – عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِعلیه السلام إِنَّ كَلِمَةَ الْحِكْمَةِ لَتَكُونُ فِى قَلْبِ الْمُنَافِقِ فَتَجَلْجَلُ حَتَّى يخْرِجَهَا بحارالأنوار جلد: 2 صفحه: 97.
[14] – إِنَّكَ لا تَهْدى مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يهْدى مَنْ يشاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدينَ سوره: القصص آيه: 56.